شب قدر، تجلی مشیت الهی و نزول مقدرات

چطور اینکه ما الآن در اینجا وجود خود را احساس می‌کنیم و کسی نمی‌تواند انکار کند و چطور ما در عالم خارج اعمال خود را مشاهده می‌کنیم و هیچ جای انکاری برای اینها باقی نمی‌ماند، همین‌طور این اعمال و کردار ما [نیز] در علم پروردگار حتّی از این نحوه‌ای که ما الآن مشاهده می‌کنیم قوی‌تر است! نه اینکه فقط یک صورت است، نه اینکه فقط خطوط است و نه اینکه فقط یک تصوّر است؛ بلکه نفس پدیده‌های خارجی و نفس اعمال خارجی در علم پروردگار وجود دارد؛ منتها ازآنجایی‌که در آن عالم زمان و مکان راه ندارد و جهات و مراتب ربوبی, مافوق زمان و مکان است، جنبۀ زمانی بودن و مکانی بودن اشیائی که باید در زمان و مکان تحقّق پیدا کنند، نیاز به تدریج و استمرار نزول آن فیض دارد.

یعنی فرض کنید اگر یک شخص باید در ده سال و چند ماه و چند روز و چند ساعتِ دیگر در این عالم خارج پا به عرصۀ وجود بگذارد, الآن آن شخص واقعاً موجود است و الآن واقعاً صورت خارجی دارد, نه صورت مادّی! بلکه صورت خارجی عینی [دارد]! حقیقت او الآن وجود دارد، منتها هنوز به مرتبۀ بروز و ظهور نیامده است.

تدریجی‌بودن نزول فیض در زمانیات

درست مثل سخنانی که در یک نوار ضبط بشود. الآن در این نوارِ یک‌ساعته، یک ساعت صحبت ضبط شده و یک ساعت مطلب گنجانده شده؛ امّا برای اینکه ما بتوانیم این نوار را بشنویم و از صحبت‌هایی که گفته شده مطّلع شویم، باید آن را در دستگاهی قرار بدهیم و آن دستگاه شروع به گردش کند: کلمۀ اول, کلمۀ دوم, کلمۀ سوم و همین‌طور به‌صورت تدریج باید این نوار گردش کند تا آن مطالب به گوش ما برسد. امکان ندارد شما این نوار را در دستگاه قرار بدهید و یک‌مرتبه تمام آن مطالب دفعتاًمّا به گوش شما بخورد. چرا؟ چون هم آن نوار برای بیان مطلب احتیاج به زمان دارد و هم گوش ما برای استماع مطالبِ آن نوار احتیاج به زمان دارد.