اهمیت التزام عملی به مراقبه در سلوک

به این مجموعه، مراقبه می‌گویند. تهیۀ مواد اولیه، به‌عنوان اموری [است] که بزرگان دستور می‌دهند و مطالبی [است] که مدّ نظر قرار می‌دهند؛ دستورات عملی مثل درست صحبت کردن، آبروی کسی را جلوی کسی نبردن، دلی را نشکستن، غیبت کسی را نکردن و حرف لغو و بیخود نزدن، زیادی صحبت نکردن. اینها چیزهایی است که به‌عنوان دستور است؛ کسی که انجام ندهد مخالفت کرده است. و [مثل دستوراتی] در ارتباطاتش: [کیفیت] ارتباط خانوادگی داشتن، کیفیت ارتباط با زن، کیفیت ارتباط با بچه.

اثر بسیار شدیدتر برخی گناهان در مقایسه با گناهان دیگر

خب ما مرد هستیم و طبعاً راجع به ارتباط مرد با زن و بچه و مادر و قوم و خویش صحبت می‌کنیم، [اما] متقابلاً این قضیه در زن هم همین‌طور است، فرقی نمی‌کند. بدرفتاری‌ای که انسان با زن و بچه بکند، توقع بیخودی که داشته باشد، خلافی را که بخواهد انجام بدهد، تمام اینها مستقیماً در نفْسش اثر سوء می‌گذارد. یعنی در غیر از جایی که باید رعایت تکلیف بشود، انسان بیخود دل زن خودش را بشکند, اثری را که در نفس باقی می‌گذارد از هزار بار شراب خوردن بدتر است! یا به‌عکس، اگر زن بخواهد کاری را انجام بدهد که شوهر از او ناراضی شرعیِ باشد (حقش نباشد که این عمل را انجام بدهد [ولی] انجام بدهد، راجع به یک قضیه اصرار بیخود کند و ابرام داشته باشد، راجع به یک قضیه که او بگوید انجام بده، انجام ندهد و حقّ او باشد که انجام بدهد) [در این صورت] تمام زحماتی که کشیده همه از بین می‌رود! چون مسئله، مسئلۀ تعیین خط و خطوطی است که برای انسان تعیین شده است و اگر انسان بخواهد از این خطوط سرپیچی کند [اثر سوء دارد].

کلام شهید ثانی دربارۀ پرهیز مردم از گناهان و بی‌تفاوتی آنان در ارتکاب غیبت

مرحوم شهید ثانی در کتابی که دارند ـ ظاهراً مُنیةالمُرید ـ می‌گویند: من تعجب می‌کنم از افرادی که نسبت به قِمار و کار حرام و زنا و خمر و سرقت و اینها اِستیحاش دارند، ولی نسبت به غیبت کردن [استیحاش ندارند]! شب تا صبح می‌نشینند و غیبت می‌کنند، شب تا صبح می‌نشینند از این‌طرف و آن‌طرف و از رفیق، خلاف می‌گویند و غیبت می‌کنند! درحالتی‌که نمی‌دانند اثرات این، بیش از اثراتِ آن عمل حرام است. زیرا از نظر حرام بودن [گرچه] که هر دو حرام است، [اما] از نظر تأثیر، آن یک فعل ظاهر است [ولی] این به قلب و روح و نفْسِ شخص برمی‌گردد! و کجا می‌تواند آن تأثیری که [این عمل] در عالم نفْس و برزخ و ملکوت می‌گذارد، یک شُرب خمر یا سرقت بخواهد بگذارد؟! آن یک عمل ظاهر است، [ولی] این خیلی مسئلۀ بالاتری است و این مطلبی است که می‌بینیم خیلی جا‌ها مورد توجه قرار نمی‌گیرد.