مسئولیت طلاب علوم دینی در دفاع از مکتب تشیع

لزوم توجه حوزه به دو جنبۀ علمی و مسائل معنوی

متأسفانه مشکلی که امروزه حوزه‌های ما به آن مبتلا شده‌اند، این است که مسئلۀ حقیقت احکام و حقیقت دین از ظواهر دین و ظواهر علوم جدا شده است؛ یعنی کسی که به این علوم می‌پردازد، دیگر کاری به آن مطالب ندارد و کسی هم که به خود و خودسازی و سلوک و مسائل معنوی می‌پردازد، کاری به مسائل علمی ندارد! کأنّ این دو مسئله از یکدیگر مُنفکّ و قابل برای تفکیک هستند. درحالی‌که در مکتب امام صادق علیه‌السلام، آن کسی که نزد امام صادق می‌آید، حضرت هم با ظاهر او و هم با باطن او کار دارد؛ کسی که نزد امام رضا علیه السلام می‌آید، حضرت با هر دو جنبۀ او کار دارد. نه‌اینکه فقط از طرفی روایات مربوط به حج را بگوید، و از طرفی هم افراد خاصی را برگزیند و مطالب سلوکی [به آنها بفرماید!].

نه‌خیر، اگر [شاگرد سلوکی حضرت] هم یک اشتباه کند، حضرت به او می‌گویند: «آقا! چرا این کار مکروه را انجام دادی؟!» یا اگر یک خطا کند، حضرت می‌گویند: «این کار حرام است، چرا کردی؟!» امام با کسی رودربایستی ندارد! به کسی که علوم شرعیّۀ مصطلحۀ فقهیّه را درس می‌دهد، در ضمن فلسفه و جهات معنوی آن حکم را هم بیان می‌کند و در همان مجلس برای او توضیح می‌دهد و او را متوجه حقایق می‌کند. اگر کسی روایات را نگاه کند، خیلی خوب به این مطلب پی می‌برد که چطور ائمّه علیهم السّلام در بیان فروع فقهی، جهات معنوی را هم در نظر دارند و بالعکس.

کیفیت مواجهۀ با مدح و مذم در راه خدا

این راه، راهی است که باید طبق همان دستوری ‌که نسبت‌به این قضیّه آمده است حرکت کنیم، و به کسی هم کاری نداشته باشیم که: «فلان آقا چه می‌گوید و فلان آقا بد می‌گوید و ما را مدح می‌کنند یا ما را مذمّت می‌کنند!» مگر طرف ما مردم هستند که دنبال مدح و مذمّت آنها باشیم؟! طرف ما و مخاطب ما و سائل از ما ـ ما مسئول هستیم! ـ فرد دیگری است و باید به‌اندازۀ توان خود دنبال آن مرام و آن سیره باشیم.