جایگاه علوم الهی در مقایسه با علوم دیگر

أعوذ بالله من الشّیطان الرّجیم

بسم الله الرّحمٰن الرّحیم

و صلّی الله علیٰ سیّدِنا و حبیبِ إلٰه العالَمین

و اللّعنة علیٰ أعدائِهم أجمعین

روایتی در فضیلت تحصیل علوم دینی

الحمدلِلّه خود رفقا به مطالب و مسائلی که با این مجلس مناسبت دارد آگاه هستند. و اطلاع دارند. و به اهمّیت مسئله واقف هستند. ولی از باب اینکه لطف دارند. و ما هم خود را در این جمع جا زده باشیم، اگر مطلبی به‌نظر می‌رسد، خدمت دوستان عرض می‌کنیم.

امیرالمؤمنین علیه السّلام می‌فرمایند:

هَلَکَ خُزّانُ الأَموالِ و هُم أحیاءٌ و العُلَماءُ باقونَ ما بَقیَ الدَّهر¹

جمع‌کنندگان مال ـ درحالی‌که زنده‌اند ـ همه اهل هلاکت‌اند! [اما علماء تا هنگامی که روزگار باقی است پایدارند].

این کلام حضرت چه معنایی دارد؟ 

مرحوم صاحب معالم در مقدمۀ کتاب معالم راجع به فضیلت علم چند روایت از رسول خدا و غیر رسول خدا نقل کرده‌اند.² در یکی از این روایت‌ها داریم که:

پیغمبر اکرم در مدینه می‌گذشتند، دیدند چند نفر دور فردی را گرفته و نسبت به او خیلی ادای احترام می‌کنند. حضرت جلو رفتند و فرمودند: «ما هذا؛ چه خبر است که جمع شده‌اید؟ قضیه چیست؟» گفتند: «علّامةٌ؛ این مرد علامه است!» حضرت فرمودند: «و ما العلّامةُ؛ علاّمه چیست؟» گفتند: «این مرد به اجداد و انساب و نسبت‌ها و فامیل‌های عرب عالم و وارد است، که چه کسی پسر کیست؟» حضرت فرمودند: «علم عبارت است از علم به اعتقادات و یا علم به احکام و فروع!» یعنی علم به دین و مبدأ و معاد. «و ما خلاهنّ فهو فضل؛ و بقیّه همه زیادی و غیر قابل توجه است!»³و⁴

کیفیت استغفار ملائکه برای اهل‌علم

و یا اینکه در روایتی داریم که حضرت می‌فرمایند:

إنَّ المَلائِکَةَ لَتَضَعُ أجنِحَتَها لِطالِبِ العِلم؛

ملائکه بال‌های خود را برای طالبان علم می‌گسترانند.

و عجیب اینجا است که حضرت در تتمۀ روایت می‌فرمایند:

و إنَّهُ یَدعُو [یَستَغفِرُ] لِطالِبِ العِلمِ مَن فی السَّماءِ و مَن فی الأرضِ حَتَّی الحوتِ فی البَحر؛⁵

تمام افراد و موجودات در آسمان و زمین ـ حتی ماهی‌های در دریا ـ برای طلاب علم دعا می‌کنند و موفقیت آنها را از خدا می‌خواهند.