مرتب سازی:
اهمّیت مسئلۀ یقین در سیر و سلوک إلیالله
4در آیۀ شریفه دارد: ﴿ذَٰلِكَ ٱلۡكِتَٰبُ لَا رَيۡبَ فِيهِ هُدٗى لِّلۡمُتَّقِينَ﴾؛1 «این کتابی که ما فرستادیم، شکی در آن نیست،» در مرحلۀ اتقان قرار دارد، در آن یقین است، در آن اِحکام است، در آن علم است و در آن قاطعیت است. شما در کتاب الهی شک و تردید را پیدا نمیکنید. و چون این کتاب از وصفیت عصمت برخوردار است، میتوان به او تمسک کرد. و هر چیزی که دارای این عصمت است، یعنی قاطعیت دارد و در بیان مطلب خود به ضرس قاطع سخن میگوید و در ابراز مسئله دچار [این مسائل] نیست: تردید و بگویم و شاید و اینطور و ممکن است اینطور باشد و احتمال دارد اینطور باشد. توجه میفرمایید؟! در مطالبی که انسان از این و آن میشنود: «شاید به این کیفیّت باشد، ممکن است اینطور باشد، احتمال این را دارد» اینها دردی از انسان دوا نمیکند. «شاید اینطور باشد» را بنده چطور به آن ترتیب اثر بدهم؟! «احتمال دارد اینطور باشد» را بنده چطور بتوانم بپذیرم؟! راه خدا راه شاید و احتمال نیست که ما اینگونه با مردم سخن بگوییم. راه خدا راه قاطعیت است: همین است و جز این نیست؛ همین است و غیر از این باطل است؛ همین است و غیر از این خلاف است؛ همین است یقیناً و مابقی این مطالب دارای وجوه مختلفی ممکن است باشد. این میشود قاطعیت و این میشود ﴿لَا رَيۡبَ فِيهِ﴾.
لذا حجّیت و سندیّت قرآن به محض تزلزل، از اعتبار ساقط میشود. اگر انسان در آیهای شک کند که آیا این آیه به پروردگار انتساب دارد یا نه، نفسِ [تردید در] انتساب موجب سقوط او است. بنابراین، آیات قرآن همانطوریکه در خود آیات تصریح بر عدم ریب و بر اتقان است، در مسیری که نشان میدهد و راهی را که ارائه میدهد، نباید شک و تزلزل باشد؛ باید یقین باشد.
سالک راه خدا و کسی که مؤمن به کتاب الهی است، در مسیر خود باید یقین را [جایگزین] شک کند. «فعلاً این کار را انجام بده نتیجهاش را شاید بعداً ببینی؛ الآن بیا اینجا بعداً شاید متوجه بشوی؛ فعلاً بیا اینجا ببین جمعیت در اینجا بیشتر است، افراد در اینجا از نظر سنی بالاترند، اشخاصی که در اینجا هستند دارای اعتبار بیشتر هستند» تمام اینها رهنمودهایی است که مردم و شیطان براساس اهواء و تخیلات و توهّمات در پیش روی آدمی میگذارد. اما راه خدا راه زیادی جمعیت نیست، راه ریشِ سفید و سن بالا نیست، راه مدت زیادی در پیش بزرگان بودن و کمتر بودن نیست؛ راه اتقان است، راه یقین است و راه اعتماد است.
- سوره بقره (٢) آیه ٢.