مرتب سازی:
تأثیر همّت انسان در سیر و سلوک إلی الله
3یک ماه از ماه صیام گذشت و از دعوت عام پرودگار یک ماه میگذرد. دعوتی که برای همۀ افراد و همۀ طبقات بود و اختصاص به یک طبقه دون طبقهای نداشت. این دعوت با دعوتهای دیگر تفاوت داشت. در این دعوت، مهمانی به جوع و عطش و کفّنفس بود.
در دعوتهایی که میشود، معمولاً آن مهمانیای پذیراتر است که صاحب بیت، وسائل بیشتری را برای مهمان مهیّا کند و آن میهمانیای بیشتر مورد قبول است که بگویند: این مهمانی با مأکولات و مشروبات بیشتری پذیرایی شده است.
این دعوت عام پروردگار چه خصوصیّتی دارد که برخلاف دعوتهای عالم مادّه است؟ چرا در این دعوت بر خلاف سایر مهمانیها به گرسنگی دعوت میشود؟ چرا در این دعوت به عطش و تعب و کفّنفس از گناهان اصرار میشود؟ و چرا در این دعوت، آن کسی که کفّنفس بیشتر و رعایت بیشتری بکند، بیشتر مورد قبول صاحبخانه واقع میشود؟ این دعوت چه خصوصیتی دارد؟ و مگر خداوند متعال چه بخلی دارد از اینکه همانطور که بنیآدم در مهمانیهای خود افراد را به این کیفیّت معهود دعوت میکنند، خدا در اینجا خلاف آن را انجام میدهد؟!
آیۀ شریفه میفرماید: ﴿أَحَسِبَ ٱلنَّاسُ أَن يُتۡرَكُوٓاْ أَن يَقُولُوٓاْ ءَامَنَّا وَهُمۡ لَا يُفۡتَنُونَ﴾؛ آیا مردم خیال میکنند بهصرف شهادتین و گفتن أشهدُ أن لا إلهَ إلّا اللَه و أشهدُ أنّ محمّدًا رسولُ اللَه مطلب تمام میشود و آیا امتحان در پیش ندارند؟! آیا ما آنها را در بوتۀ امتحان قرار نمیدهیم؟! اینچنین گمان میکنند؟!
چگونگی تأثیر حال نیاز در مسیر خدا
مسئلهای که در اینجا باید به آن توجه کرد این است که نظام عالم تکوین با نظام عالم تشریع، تطابق مستقیم و صد در صدی دارد. خداوند در عالم تکوین برای هر وجودی استعداد مخصوصی قرار داده است؛ طفل شیرخوار استعداد مخصوصی دارد، طفل ده ساله استعداد و آمادگی بهخصوصی دارد و همینطور افراد دیگر. هر شخصی به مقتضای آنچه خداوند متعال عنایت کرده است، این استعدادها را برای گذران عالم ماده بهکار میاندازد و اگر بهکار نینداخت، دیگران را ملامت نمیکند. کسی که گرسنه است، برای رفع گرسنگی به دیگران التماس دعا نمیگوید. کسی که بهدنبال علم میرود، برای بهدنبال علم رفتن، التماس دعا نمیگوید و از دیگران نمیخواهد که برای او دعا کنند. چون حرکت بهسوی علم و رفع گرسنگی و امرار معاش، یک حرکت تکوینی و طبعی است؛ اگر شخص احساس نیاز کند، برای طلب معاش هم قیام میکند؛ اگر احساس نیاز نکرد، برای طلب معاش قیام نمیکند. این نظام، نظام عالم تکوین است.