کیفیت نزول اسماء الهی در موجودات

پروردگار متعال دارای اسم «مُحیی» است؛ به ذوات حیات می‌دهد. اسم محییِ پروردگار وقتی در این عالم نزول می‌کند، اشیاء را زنده می‌کند و به آنها حیات می‌بخشد. آن اسم، حیات می‌دهد و اسم «مُقدِّر» به این اسمِ محیی حد می‌زند. آن اسم دائماً به اشیاء و ذوات حیات و زندگانی می‌دهد، آن مقدِّر این محیی را پنجاه سال، شصت‌وپنج سال، هفتاد سال نگه می‌دارد؛ وقتی این اسم محیی مدتش سر آمد، اسم «مُمیت» جایگزین آن می‌شود؛ آن اسم می‌رود کنار، ممیت این را از این دنیا به عالَم دیگر منتقل می‌کند.

بنابراین وقتی خداوند متعال شیئی را خلق می‌کند، هم‌زمان با خلق این شیئ، تمام اسماء و صفات پروردگار دست‌به‌کار می‌شوند: اسم علیم همراه با محیی، به آن علم افاضه می‌کند؛ اسم رحمان، رحمت و عطوفت افاضه می‌کند؛ اسم رازق همراه با محیی، رزق افاضه می‌کند. و آن رزقی هم که افاضه می‌کند، ﴿خَلَقۡنٰهُ بِقَدَرٖ﴾ است؛ روی اندازه است: یک روز کم عنایت می‌کند، یک روز بسیار عنایت می‌کند؛ یک روز کم می‌گذارد و یک روز زیاد می‌گذارد؛ یک روز رزق مادی عنایت می‌کند، روز دیگر رزق معنوی عنایت می‌کند. رزق در اصطلاح، نه تنها به همین روزی‌های مادّی، بلکه به همین علوم و اسرار الهی هم رزق گفته می‌شود و اطلاق رزق در آن، حقیقت دارد و در [رزقِ] مادّی مَجاز است.

ظرفیت متفاوت موجودات نسبت به نزول اسماء

بنابراین، طبق آیۀ شریفۀ ﴿لَهُۥ مُعَقِّبٰتٞ مِّنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦ يَحۡفَظُونَهُۥ مِنۡ أَمۡرِ ٱللَهِ﴾،¹ وقتی شخصی به‌ دنیا می‌آید، ملائکۀ مدبِّر و ملائکه‌ای که حیات یک شخص را تعقیب می‌کنند و مواظبت دارند [تا] از هر جهت او را در کَنَفِ حمایت خودشان قرار دهند، ﴿يَحۡفَظُونَهُۥ مِنۡ أَمۡرِ ٱللَهِ﴾؛ «او را از امر خدا حفظ می‌کنند.» یعنی اگر قرار است مسئله‌ای در این عالم نازل شود و تقدیر بر این است که این شخص با این قضیّه مواجه نباشد، آن ملائکۀ حافظ و حَفَظۀ کِرام جلوی آن مانع و امر کلی را می‌گیرند و این شخص را از اصابت به آن امر کلی استثناء می‌کنند؛ [البته] تا زمانی که مشیّت الهیه و حکمت بالغۀ الهیه تقدیر خودش را [بر این مسئله] قرار داده باشد. وقتی که آن زمان انجام پذیرد، دیگر هیچ مانع و رادعی نمی‌تواند جلوی مشیت پروردگار را بگیرد.