کیفیت نزول اسماء الهی در موجودات

بِسمِ اللهِ الرّحمٰنِ الرّحیمِ

الحمدُ للّه ربِّ العالمین

و الصّلاةُ و السّلامُ علیٰ سیِّدنا و نبیِّنا

حبیبِ قلوبِنا و طبیبِ نفوسِنا أبی القاسمِ المصطفیٰ محمّدٍ

و علیٰ آلِه الطّیّبینَ الطّاهرین

و اللعنُ علیٰ أعدائِهم أجمعینَ إلیٰ یَومِ الدّین

قالَ اللهُ تعالیٰ فی کتابِه:

﴿أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَسَالَتۡ أَوۡدِيَةُۢ بِقَدَرِهَا فَٱحۡتَمَلَ ٱلسَّيۡلُ زَبَدٗا رَّابِيٗا وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيۡهِ فِي ٱلنَّارِ ٱبۡتِغَآءَ حِلۡيَةٍ أَوۡ مَتَٰعٖ زَبَدٞ مِّثۡلُهُ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ وَٱلۡبَٰطِلَۚ أَمَّا ٱلزَّبَدُ فَيَذۡهَبُ جُفَآءٗ وَأَمَّا مَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ فَيَمۡكُثُ فِي ٱلۡأَرۡضِ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَالَ﴾.¹

کیفیت نزول اسماء الهی در موجودات

معنای آیۀ شریفه این است ﴿أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَسَالَتۡ أَوۡدِيَةُۢ بِقَدَرِهَا﴾؛ پروردگار باران ارسال کرد؛ هر وادی و هر ظرفی به‌اندازۀ ظرفیت خودش از این باران بهره گرفت. ﴿فَٱحۡتَمَلَ ٱلسَّيۡلُ زَبَدٗا رَّابِيٗا﴾؛ «هنگام حرکت باران در این وادی، خار و خاشاک همراه این آب، روان شد و روی این آب را کفی از خار و خاشاک فراگرفت.» ﴿وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيۡهِ فِي ٱلنَّارِ ٱبۡتِغَآءَ حِلۡيَةٍ أَوۡ مَتَٰعٖ زَبَدٞ مِّثۡلُهُ﴾؛ همین‌طور آن چیزی (از آب و فلزات و امثال‌ذلک) را که ما آن را گداخته کنیم، یک کفی روی آن را می‌گیرد؛ در واقع یک حقیقتی در زیر دارد، و یک خار و خاشاک و کفی در رو. ﴿كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ وَٱلۡبَٰطِلَ﴾؛ «این چنین است که خداوند حق را و باطل را از هم جُدا و مشخص می‌کند.» ﴿أَمَّا ٱلزَّبَدُ فَيَذۡهَبُ جُفَآءٗ﴾؛ «آن کف و خاشاک از بین می‌رود.» ﴿وَأَمَّا مَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ فَيَمۡكُثُ فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾؛ و آنچه برای مردم نفع دارد آن باقی می‌مانَد.» این معنای این آیه.

خداوند متعال دارای اسماء کلیۀ مطلقه و بی‌نهایت است؛ یعنی محدودیتی در دایرۀ آن اسم و آن صفت وجود ندارد. پروردگار متعال، «حیّ» است علی‌الاطلاق؛ همیشه زنده است. ما بیست سال، سی سال، پنجاه سال، شصت سال عمر می‌کنیم و از دنیا می‌رویم؛ [اما] هو الحیُّ الّذی لا یَموت.

پروردگار متعال دارای علم مطلق است. علوم ما همه محدود است؛ ولی علم او بی‌نهایت و مطلق است. تمام اوصاف و ذواتی که در عالم امکان وجود دارند، مظهر اوصاف و اسماء مطلقه و بی‌نهایت پروردگار هستند.