کیفیت نزول اسماء الهی در موجودات

وقتی که قضای حتمیِ الهی ـ نه آن قضایی که مربوط به عالم محو و اثبات است، نه‌‌‌‌‌‌‌‌خیر! ـ بخواهد انجام بگیرد، اگر تمام کائنات دست به دست هم بدهند به‌اندازۀ ذرّةُالمِثقالی نمی‌توانند آن قضای الهی را تغییر بدهند! اگر هزار ناله بربیاید و اگر هزار دعا باشد نمی‌توانند آن قضای الهی را تغییر بدهد! اما اگر آن قضای الهی هنوز مُبرَم و مُنَجّز نشده و هنوز قابل تغییر است، نه‌خیر! دعا و ناله و التجاء و تضرّع می‌تواند آنها را برگرداند....

[در روایات] داریم که انفاق، صدقات و امثال‌ذلک عمر را طولانی می‌کند، قضا را برمی‌گرداند، آن قضایی است که هنوز مُبرم و مُنجَّز و بریده نشده است. ²

تمام اینها براساس اسماء و صفات الهیه است که در این عالم نزول می‌کند و هنگام نزولش، تقدیر و اندازه‌گیری می‌شود. یعنی وقتی که اسم بصیر در این عالم می‌خواهد نزول کند، به من و شما اِبصار و دیدن می‌دهد. با این بصیر بودنِ پروردگار است که ما و شما می‌بینیم؛ با آن سمیع ‌بودن پروردگار است که خلایق می‌شنوند؛ با آن حیات پروردگار است که موجوات زنده هستند. 

تمام آنچه در این عالم اتفاق می‌افتد، همه براساس مشیّت پروردگار است که از آنجا در این عالَم نزول پیدا می‌کند.

خداوند متعال به‌مقتضای اسم محییِ بودن خودش ذاتی را خلق می‌کند؛ به‌مقتضای مصوِّر و شکل‌دهنده ‌بودن، به این ذات صورت می‌دهد و صورتش را خلق می‌کند؛ به‌مقتضای عالِم بودن، به او ادراک و بینش می‌دهد. هنگامی که طفل از مادر متولد می‌شود یا وقتی بچۀ حیوان از مادر متولد می‌شود، ما می‌بینیم که او دارای ادراک است؛ این نزول اسم علیم پروردگار است در این قالبها؛ در انسان و حیوانات و سایر موجودات، برحسب مراتب اداراکیۀ خودشان. تمام اینها نزول اسم علیم و اسم مُدرِک است که در این عالَم نزول پیدا می‌کند.