مرتب سازی:
روح و ادراک داشتن اجرامِ سماوی
2بسم الله الرّحمٰن الرّحیم
الحمدُ للهِ رَبِّ العالمین
و الصّلاةُ و السّلامُ علیٰ سیِّدنا و نبیِّنا
و حبیبِ قلوبِنا و طبیبِ نفوسنِا
أبیالقاسمِ المصطفیٰ محمد
و علیٰ آلِه الطَیِّبین الطّاهرین المعصومین المکرَّمین
و اللّعنةُ علیٰ أعدائِهِم أجمعین
قال اللهُ تَعالیٰ فی کتابه:
﴿وَإِذۡ قَالَ رَبُّكَ لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ إِنِّي جَاعِلٞ فِي ٱلۡأَرۡضِ خَلِيفَةٗ قَالُوٓاْ أَتَجۡعَلُ فِيهَا مَن يُفۡسِدُ فِيهَا وَيَسۡفِكُ ٱلدِّمَآءَ وَنَحۡنُ نُسَبِّحُ بِحَمۡدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّيٓ أَعۡلَمُ مَا لَا تَعۡلَمُونَ * وَعَلَّمَ ءَادَمَ ٱلۡأَسۡمَآءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمۡ عَلَى ٱلۡمَلَـٰٓئِكَةِ فَقَالَ أَنۢبِـُٔونِي بِأَسۡمَآءِ هَـٰٓؤُلَآءِ إِن كُنتُمۡ صٰدِقِينَ * قَالُواْ سُبۡحٰنَكَ لَا عِلۡمَ لَنَآ إِلَّا مَا عَلَّمۡتَنَآ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ * قَالَ يَـٰٓـَٔادَمُ أَنۢبِئۡهُم بِأَسۡمَآئِهِمۡ فَلَمَّآ أَنۢبَأَهُم بِأَسۡمَآئِهِمۡ قَالَ أَلَمۡ أَقُل لَّكُمۡ إِنِّيٓ أَعۡلَمُ غَيۡبَ ٱلسَّمٰوٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَأَعۡلَمُ مَا تُبۡدُونَ وَمَا كُنتُمۡ تَكۡتُمُونَ﴾.1
نثار روح مطهّر حضرت سیدالشهدا علیه السّلام و اهلبیت و زراری و اصحاب آن حضرت صلواتی ختم کنید!
روح و ادراک داشتن اجرام آسمانی
دیروز عرض شد خلقت خلایق در عوالم امکانیّه مختلف است. پروردگار هرکدام از خلایق مادّی و مجرّد ـ علی حَسَب اختلافهم ـ را بر وَتیره و شکل خاصی خلق فرموده و در عوالم ربوبی و مجرّدۀ مُنخَلِعه از عالم ماده و طبع و ناسوت هم ملائکه دارای خلقتهای متفاوتی [میباشند]؛ ملائکۀ موکِّل بر باران با ملائکۀ موکِّل بر حفظ انسان متفاوت هستند. ﴿لَهُۥ مُعَقِّبٰتٞ مِّنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦ يَحۡفَظُونَهُۥ مِنۡ أَمۡرِ ٱللَهِ﴾.2 ملائکۀ علم با ملائکۀ حیات تفاوت دارند؛ ملائکۀ قدرت با ملائکۀ قهر تفاوت دارند؛ هرکدام از اینها مظهر صفتی از صفات پروردگارند که برگشت آن صفات به اسماء، و برگشت اسماء به ذات پروردگار است.
در اینجا عرض شد که منظور از سماوات در آیۀ شریفۀ قرآن: ﴿فَسَوَّىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمٰوٰتٖ﴾،3 فقط آسمانِ ماده و ظاهری نیست؛ چون در قرآن مجید از آسمانِ ماده تعبیر به «آسمان دنیا» فرموده و بقیۀ آسمان دنیا که آسمان پست آسمان عُلیا به حساب میآید. خود مراتب عِلّی مختلف است؛ ممکن است مرتبهای معلول برای مرتبۀ مافوق آن [و] علت برای مرتبۀ مادون [باشد]. همانطوری که عالم ناسوت برای عالم ملکوت معلول است، خود عالم ملکوت هم ـ علی حَسَب اختلافه ـ برای عالم مافوق [خود] معلول است و همینطور [ادامه دارد] تا به ذات و مشیّت پروردگار برگردد. روی این حساب، منظور از سماء دنیا همین آسمانی است که کرۀ زمین یکی از اَجرام آن آسمان به حساب میآید. این سماء، سماءِ دنیا است.
- سورۀ بقره (2) آیات 30 ـ 33. امامشناسی، ج 11، ص 151، تعلیقه:
«و به یاد بیاور آن زمانی را که پروردگار تو به ملائکه گفت: ”من در زمین خلیفه قرار میدهم!“ ملائکه گفتند: ”آیا تو در روی زمین کسانی را قرار میدهی که فساد کنند و خونها بریزند؟! درحالیکه ما تو را به حمد خودت تسبیح میگوییم و تو را تنزیه و تقدیس مینماییم!“ خداوند به آنها گفت: ”من چیزی را میدانم که شما نمیدانید.“ و خداوند به آدم جمیع اسماء را تعلیم کرد و پس از آن حقایق آن اسماء را به فرشتگان عرضه نمود و گفت: ”اگر شما در ادّعای خود صادق هستید، اسماء اینها را به من خبر دهید!“ ملائکه گفتند: ”پاک و منزّهی ای خداوند! ما علمی نداریم مگر آنچه را که تو به ما تعلیم نمودهای؛ و حقّاً و تحقیقاً تو دانا و حکیم میباشی!“ خداوند به آدم خطاب کرد که: ”ای آدم تو ملائکه را از اسماء اینها خبر کن.“ و چون آدم فرشتگان را از اسماء اینها خبر کرد، خداوند به آنها گفت: ”مگر من به شما نگفتم که من پنهانی و غیب آسمانها و زمین را میدانم، و میدانم آنچه را که شما ظاهر میکنید و آنچه را که شما پنهان میداشتید؟!» - سورۀ رعد (13) آیۀ 11. نور ملکوت قرآن، ج 2، ص 411:
«برای او فرشتگان پیکننده و دنبالکنندهای در پیش روی او و در پشت سر او هستند، تا وی را از امر خدا محفوظ و مصون بدارند.» - سورۀ بقره (2) آیۀ 29.
- سورۀ بقره (2) آیات 30 ـ 33. امامشناسی، ج 11، ص 151، تعلیقه: