دنیاپرستی و تقابل جنود عقل و جنود شیطان

مراحل پنج‌گانۀ سیر دنیوی بشر در بیان قرآن

خداوند متعال سلسلۀ رشد بشر را در عالم دنیا در این پنج جمله بیان کرده و می‌فرماید: ﴿ٱعۡلَمُوٓاْ أَنَّمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا لَعِبٞ وَلَهۡوٞ وَزِينَةٞ وَتَفَاخُرُۢ بَيۡنَكُمۡ وَتَكَاثُرٞ فِي ٱلۡأَمۡوَٰلِ وَٱلۡأَوۡلَٰدِ﴾.¹

حیات دنیا در ابتدا لعب ﴿لَعِبٞ﴾ است؛﴿أَنَّمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا لَعِبٞ وَلَهۡوٞ﴾ اول بازی است؛ بچه‌ها را می بینیم که با همدیگر بازی می‌کنند و هیچ منظوری از این بازی کردن ندارند؛ فقط اتلاف وقت است؛﴿لَعِبٞ﴾.

﴿لَهۡوٞ﴾: قدری که رشد می‌کنند، به اموری می‌پردازند که برای آنها نفعی ندارد؛ [لذا] ما کارهای بچه‌هایی که قدری بزرگ‌ترند را لهو می‌بینیم که فایده‌ای ندارد و از سرگرمی‌های بیخود است. 

قدری که بزرگ‌تر می‌شوند و ﴿زِينَةٞ﴾، تزیّن به خود می‌گیرند، زینت به خود می‌بندند و خود را جمیل جلوه می‌دهند و در مرئیٰ و منظر درمی‌آورند و خود را نشان می‌دهند. دیگر اینجاست که کم‌کم رشد می‌کند و بالا می‌آید و اینجا کم‌کم به سن جوانی می‌رسد و به‌دنبال طلب زوج و تشکیل زندگی می‌افتد.

﴿تَفَاخُرٞ بَيۡنَكُمۡ﴾: قدری که [سنشان] بالاتر می‌رود، حیثیات و شئونات آنها شروع به اضافه شدن می‌کند؛ مسائلی که در جانب انسان می‌گذرد، باعث می‌شود انسان تفاخر کند: علمی که به دست می‌آورد، اموالی که به دست می‌آورد و آن اموری که خود را از بقیه جدا می‌کند.

﴿تَكَاثُرٞ فِي ٱلۡأَمۡوَٰلِ وَٱلۡأَوۡلَٰدِ﴾: قدری که [سنشان] بالاتر می‌رود، دیگر شروع می‌کنند به بچه زیاد کردن، مال اضافه کردن و به دنیای خود بیشتر رسیدن.

خداوند این مراحلی را که برای سیر بشر از هنگام نزول در این عالم است در این آیه بیان می‌کند.

اثر فراموشی صفات توحیدی در خودمحوری

لذا همین انسانی که با آن اوصاف پا به عرصۀ وجود گذاشته و به این عالم آمده است، برای گذران زندگی، فقط و فقط به منافع خود نگاه می‌کند و به کسی دیگر توجه ندارد؛ ولو موجب تعدی به دیگران شود. هرچه موجب شود من بیشتر رشد کنم و بیشتر از مواهب دنیا استفاده کنم و بیشتر مُتمتّع شوم، به‌دنبال آن می‌روم؛ دیگران به من ربطی ندارند.