معنای شریعت و تفاوت آن در هر امّتی

آن‌وقت نظام عالم به هم ارتباط ندارد؟! آن زنبور نمی‌فهمد که دارد چه‌کار می‌کند؟! گنجشک کوری که روی یک سقف متروک در باغی افتاده و یک زنبور درشتی که می‌تواند این گنجشک را نیش بزند و از بین ببرد و بُکشد، [اما] خدا بلای جان گنجشک را، مأمور حفظ جان او می‌کند!

تمام اشیاء باید بر اساس خصوصیت و شاکله‌ای که خداوند متعال در آنها قرار داده است حرکت کنند، تا هرکدام به آن منظور و کمالی که بر وجودشان مترتّب است، برسند.

معنای شریعت و تفاوت آن در هر امت

در آیه‌ای از قرآن، خداوند به پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله‌و‌سلّم می‌فرماید:

﴿شَرَعَ لَكُم مِّنَ ٱلدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِۦ نُوحٗا وَٱلَّذِيٓ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ وَمَا وَصَّيۡنَا بِهِۦٓ إِبۡرٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰٓ أَنۡ أَقِيمُواْ ٱلدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُواْ﴾؛¹ ای پیغمبر، ما برای تو تشریع کردیم و راه قرار دادیم، همان مسیری را که برای انبیاء گذشته راه قرار دادیم؛ بر همان مسیر و تشریعی که برای نوح، ابراهیم، موسی و عیسی قرار دادیم.

از این آیه استفاده می‌شود پیغمبرانی که اولوالعزم و صاحب رسالت بودند، این پنج پیغمبرند: حضرت نوح، حضرت ابراهیم، حضرت موسی، حضرت عیسی و حضرت پیغمبر اکرم.² اینها دارای شریعت بودند. یعنی دارای حکم و احکام بودند.

شریعت عبارت است از: راه به باطن و کمال. وقتی که در [احوال] اُمم گذشته دقت کنیم، می‌بینیم که خداوند متعال احکام لا یتغیّر و مشترکی برای آنها جعل کرده است؛ مانند روزه³ و نماز⁴ که بین امت پیغمبر و اُمم گذشته مشترک است، ولی حج این‌طور نیست؛ آنها حج نداشتند.⁵

به هر صورت ما احکامی داریم که بین امت پیغمبر و اُمم گذشته مشترک است، ولی احکامی هم داریم که [مشترک] نبوده است. مثلاً روزه‌ای که برای امت پیغمبر تشریع شده با روزۀ آنها فرق می‌کرد. آنها روزۀ صَمت داشتند؛ وقتی که روزه می‌گرفتند، با کسی صحبت نمی‌کردند.⁶ چنین روزه‌ای در امت پیغمبر حرام است.⁷ آنها روزۀ وصال داشتند؛ یعنی از این افطار تا آن افطار چیزی نباید بخورند؛ ما چنین روزه‌ای نداریم. روزه‌ای که در امت پیغمبر تشریع شده، نیت آن از اول طلوع فجر تا غروب آفتاب است؛ بعد اگر نخواستید چیزی بخورید، جزء روزه به حساب نمی‌آید. ممکن است یک هفته هم چیزی نخورید، ولی جزء روزه به حساب نمی‌آید.⁸