حقیقت تشریع

عالم ماده، مانع ادراک شعور موجودات

ما خیال می‌کنیم گل سر سبد عالم هستیم؛ درحالتی‌که هیچ‌چیز ادراک نمی‌کنیم و از چیزی سر درنمی‌آوریم. تمام آنچه در این عالم می‌گذرد با اندیشۀ خود می‌سنجیم و همچون کبکی می‌مانیم که سر در برف فرو کرده است و خیال می‌کند دور و برش همه معدوم هستند؛ دیگر نه صیادی وجود دارد و نه دامی؛ نه زمینی وجود دارد و نه آسمانی. ولی اگر سرش را از برف بیرون بیاورد و چشمش را باز کند، آنچه را دور و بر خودش هست احساس می‌کند و می‌فهمد. تا وقتی که ما در محدودۀ حواسّ ظاهر قرار داریم، باید این‌طور بیندیشیم؛ وقتی که این حجابِ ماده از بین رفت، آن وقت مسائل دیگر متفاوت می‌شود و فرق می‌کند.

وجود شعور در تمامی موجودات

تمام موجودات همه دارای علم و شعور هستند. در آیۀ شریفه می‌فرماید:

﴿تُسَبِّحُ لَهُ ٱلسَّمٰوٰتُ ٱلسَّبۡعُ وَٱلۡأَرۡضُ وَمَن فِيهِنَّ وَإِن مِّن شَيۡءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمۡدِهِۦ وَلٰكِن لَّا تَفۡقَهُونَ تَسۡبِيحَهُمۡ إِنَّهُۥ كَانَ حَلِيمًا غَفُورٗا﴾.¹

«تمام آنچه در آسمان‌های سبعه می‌گذرد، تمام آسمان سبعه؛ (یعنی عالم دنیا و عالم مجردات ـ‌به نوع تجرد خود ـ هرچه به مرحلۀ ذات ربوبی نزدیک شود، تجردش تام و بیشتر می‌شود و هرچه به عالم مادون بیاید، تجردش کمتر می‌شود تا اینکه تجردش را از دست می‌دهد) تمام اینها پروردگار را تسبیح می‌کنند؛﴿وَإِن مِّن شَيۡءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمۡدِهِۦ﴾ تمام اینها تسبیح می‌کنند ﴿وَلٰكِن لَّا تَفۡقَهُونَ تَسۡبِيحَهُمۡ﴾ [لکن] شما تسبیح اینها را نمی‌فهمید؛ شما ”سبوحٌ قدوسٌ [گفتنِ]“ اینها را احساس نمی‌کنید!»

قرآن با ما شوخی ندارد؛ به ما جوک نمی‌گوید، استهزاء نمی‌کند و ما را به مسخره نگرفته است.

ما دارای حواسّ و آلاتی هستیم که مطابق با آنها ادراک می‌کنیم. [وقتی] من [در دستگاه صوتی] صحبت می‌کنم، این صحبت من انرژی است که منتقل به انرژی الکتریکی می‌شود که آن انرژی الکتریکی برای گوش من قابل سمع نیست، پروردگار دستگاه شنوایی مرا طوری قرار داده است که [فقط] انرژی‌های غیرالکتریکی و به عبارت دیگر موجی را بتواند قبول کند.ولی وقتی که الان این به الکتریکی و به برق تغییر پیدا می‌کند، برای اینکه من بتوانم این صحبت را بشنوم باید دستگاهی باشد که دوباره آن برق را تبدیل به موج کند تا گوش من و آن آلت شنوایی من بتواند او را احساس بکند.