اوامر تکوینی

و حضرت شروع می‌کنند و می‌فرمایند:

همین‌طور [خداوند] ولایت ما را بر حیوانات و پرندگان و طیور و جن و انس عرضه داشته است؛ این‌طور نیست که در قبول ولایت ما، فقط بنی‌آدم منظور باشند.¹

اینها دیگر مطالبی است که در آن وادی داخل نمی‌شویم؛ شاید در طول بحث به مسئلۀ «علیّین» و «سجّین» و... اشاره شود و از این مطالب هم صحبت به میان آید.

تصرف خداوند متعال، حقیقتِ امر تکوینی

به هر صورت این مسئلۀ ﴿قَالَتَآ أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ﴾ [آسمان و زمین] در [جواب] خطاب پروردگار گفتند: ”هر دخل و تصرفی که می‌خواهی انجام بده! (یعنی چاره‌ای نیست!) و قبول کردند. این امر تکوینی پروردگار عبارت است از تصرفی که خداوند متعال در موجودات می‌کند، بِأیِّ نَحوٍ کان. غرائز و خلقت و شاکله‌ای که ما داریم، همه داخل در اوامر تکوینیّه است. من‌باب‌مثال شخصی دارای صفات مخصوصی است این داخل در اوامر تکونیه ‌است، شخصی سفیدپوست است داخل در اوامر تکونیه‌ است، شخصی سیاه‌پوست است داخل در اوامر تکونیه ‌است؛ شخصی بلندقد یا کوتاه‌قد است؛ شخصی زیبا یا نازیباست؛ اینها همه داخل در اوامر تکوینیۀ پروردگار است. ﴿هُوَ ٱلَّذِي يُصَوِّرُكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡحَامِ كَيۡفَ يَشَآءُ﴾²؛ «تصویر در ارحام اختصاص به پروردگار دارد، به هر کیفیتی که بخواهد.» یکی به دنیا می‌آید و حافظۀ قوی دارد و یکی حافظه‌اش ضعیف است؛ یکی استعدادش زیاد است و یکی کودن است؛ به‌طور کلی تمام غرائز و خصوصیّاتی که در انسان، حیوان و سایر موجودات است، تمام اینها داخل در اوامر تکوینیۀ پروردگار هستند. هر موجودی را بر اساس شاکله‌ای خلق می‌کند و دست انسان به آنجا راه ندارد. این مربوط به اوامر تکوینه است!

بی‌نیازی امر تکوینی پروردگار از علل و اسباب

این مسئلۀ امر تکوینی پروردگار، درست مانند دخل و تصرفاتی است که ما انجام می‌دهیم؛ یعنی همان‌طوری‌که ما اراده می‌کنیم و می‌توانیم افعالی را انجام دهیم، چه در خودمان افعالی انجام دهیم و چه فعل خارجی انجام دهیم، تمام اینها داخل در اوامر تکوینیه است و به‌طور کلی تکوین یعنی ایجاد کردن و به وجود آوردن.