جایگاه عقل و عشق در مکتب عرفان

 این داستان حضرت خضر و موسی را ایشان از آیات قرآن برای ما تفسیر می‌كردند. همین داستان حضرت خضری كه خوب همه در تفاسیر دیدید كه چطور معنا می‌كنند، چطور تفسیر می‌كنند. حضرت به حسب ظاهر خوب حضرت خضر دارای یك مطالبی بود، یك مسائلی بود كه حضرت موسی به آن مطالب نرسیده بود و طبعاً اعتراض كرد و آن اعتراض باعث شد كه بین حضرت موسی و بین حضرت خضر فاصله بیافتد و دیگر حضرت موسی نتواند از حضرت خضر استفاده كند همین مطالبی كه طبعاً مطرح می‌شود ولی وقتی كه آن شب این مرد بزرگ و این فردی كه به حقایق این مسئله دسترسی پیدا كرده نه به مطالبی كه در كتب و اینها نوشته، یعنی خود آن حقیقتی كه براساس آن حقیقت و واقعیت، خوب این آیات قرآن نوشته می‌شود و این آیات قرآن نازل شده بر قلب رسول‌اللَه، به آن حقیقت دسترسی پیداكرده. وقتی كه آن شب ایشان این مطالب را می‌فرمودند من با خودم، آن موقع سنّم حدود هفده سال بود هفده سالم نشده بود ولی الآن تصوّر می‌كنم كه مطالبی كه آن موقع ادراك می‌كردم خیلی هم از مسئله دور نبوده و واقع. من آن شب این مسئله برای من پیش آمد: اگر فردی به این مرتبه از شهود و عرفان نرسیده باشد تا روز قیامت اگر درس بخواند نمی‌تواند این مطلب را بگوید. یعنی اگر تا روز قیامت، الاآن ما چقدر درس می‌خوانیم؟ الآن درسهای كلاسیك ما فرض كنید كه پانزده سال، بیست سال است دیگر. شاید خیلی دیگر نسبت به بقیه تلاش كند بیست سال درست می‌خواند و بقیه عمرش را به تحقیقات می‌گذارند حدود بیست سال تقریباً درست شد؟! خوب الآن سنّی از ما گذشته است دیگر، فرض كنید كه یك شخصی هفتاد هشتاد سال هم عمر می‌كند و به مطالب می‌رسد و تا حدودی بعضی از مسائل برای او روشن می‌شود مطالبی را كه آن شب این مرد بزرگ راجع به همین قضیه كه یك مقداری‌اش را ا لبتّه من یك پرده‌ای را برداشتم در جلد دوّم اسرار ملكوت دوستان و رفقا بروند آن‌جا توجّه كنند خیال می‌كنم در جلد دوّم یا اگر اشتباه نكنم در یك مقداری‌اش را تقریباً حدود بیست و یا بیست و پنج درصدی را در آن جا نقل كردم برای خیلی از افراد خوب با این كه ما وقتی كه در آن مجا مطرح كردیم این مسئله را به صورت فنّی مطرح كردیم و به صورت علمی‌و كلاسیك این مسئله را مطرح كردیم، هنوز كه هنوز است برای خیلی از افراد همین بیست یا بیست و پنج درصد قابل قبول و قابل تحمّل نیست! درست؟!! آن وقت چطور می‌شود یك فردی، یك فردی فرض كنید كه سالیان سال درست بخواند و حالا ده سال، بیست سال، صد سال، هزار سال عمر نوح بكند بالاخره انكشاف این مسائل یك استعداد خاص، و یك سعه فعلی وجودی می‌خواهد تا این كه انسان بتواند به این مسائل برسد. برای یك طفلی كه در كلاس اول هست شما اگر تمام كتابهای دنیا را هم بیاورید فقط درهمان‌