فلسفه غیبت امام زمان علیه السلام‏

أعوذ بالله من الشّیطان الرّجیم

بسم الله الرّحمٰن الرّحیم

و صلّی الله علیٰ سیّدنا و نبیّنا أبِی‌القاسمِ محمّدٍ

(اللَهمّ صلّ علیٰ محمّدٍ و آلِ محمّد)

و لعنةُ الله علیٰ أعدائِهم أجمعینَ إلیٰ یوم الدّین

به‌مناسبت ایّام که متعلّق به حضرت بقیّةالله ارواحنا فداه می‌باشد، به نظرم رسید که دربارۀ مسئلۀ مهدویت و مطالبی که راجع به این قضیه از زمان سابق تا الآن رایج و دارج است صحبت بشود و بعد به سؤالاتی که دوستان کرده‌اند، که بسیار سؤالات ـ البته کم و بیش راجع به این قضیه صحبت شد، سؤالاتی که مطرح شد ـ ولی سؤالات پخته‌ای است و چه‌بسا بسیاری از افراد، همین مطالب و سؤالات را دارند.

تبیین دو مسئله در رابطه با غیبت امام زمان علیه السّلام

مشیّت الهی بر این تعلّق گرفته است [که] امام زمان علیه السّلام حدود ١٢٠٠ سال در پردۀ غیبت باشد. و نسبت به ارتباط با آن حضرت به‌صورت ظاهر و یا به‌صورت باطن مطالبی از بزرگان نقل شده و در تاریخ نسبت به این مسئله حکایاتی وارد شده.¹ و همین‌طور نسبت به کیفیت ظهور و زمان ظهور، مطالبی نه‌چندان دقیق بلکه بیانگر محدودۀ ظهور حضرت، در روایات مطرح شده؛ مانند ظهور سفیانی و یا ظهور یمانی و یا مطالب دیگری که کم و بیش از آثار سماوی و ارضی در روایات و در اخبار موجود است.² نکته‌ای که در این مسئله وجود دارد دو مطلب است‌:

مسئلۀ اول: فلسفۀ غیبت

مطلب اول این است که خدای متعال آنچه که دربارۀ امام زمان علیه السّلام مقدّر کرده است با سایر ائمه تفاوت دارد.

1 - عدم شناخت جایگاه حقیقی امام علیه السّلام توسط مردم

در مورد سایر ائمه حتی در زمان خود رسول‌الله، مردم قدر امام را نمی‌دانستند و امام را مانند یکی از افرادی مانند خود تصور می‌کردند؛ فردی که می‌آید در خیابان‌ها حرکت می‌کند، مِلک و زمینی دارد، چه‌بسا اموالی برای تجارت دارد، با افراد می‌نشیند، می‌آید در مسجد مدینه نماز می‌خواند و یا اینکه مجلس درسی دارد، مجلس بحثی دارد. همان‌طوری‌که در خیلی از موارد، افراد دیگر هم همین‌طور بودند؛ در زمان امام سجاد علیه السّلام بسیاری مجالس درس و بحث بود، به‌خصوص از زمانی که این مسئلۀ تکلّم و کلامی‌گری در میان شیعه رواج پیدا کرده بود حوزه‌های درسی در میان مسلمین پیدا شد.