کیفیت تبیین برنامۀ زندگی انسان در دعای ابوحمزۀ ثمالی

اعوذ باللَه من الشیطان الرجیم‌

بسم اللَه الرحمن الرحیم‌

اذَا رَأیتُ مَولاى ذُنُوبِى فَزِعتُ، وَ اذَا رَأیتُ کرَمَک طَمِعتُ

اگر نگاه کنم به گناهانم مرا وحشت و هراس فرا میگیرد و وقتی که نگاه کنم و نظر بیاندازم به کرم و بزرگواری تو، به رحمت و به لطف و عنایت تو، طمع پیدا می‌کنم. این کلام، کلامی‌است که از یک معصوم علیه‌السّلام سرزده و حاوی نکات بسیار دقیق و عجیب و آموزنده‌ای برای همه ما است. برای همه افراد و به طور کلی همان طوری که سابقاً عرض شد در دعای ابوحمزه ثمالی، امام سجاد پرونده حیات ما را مورد بررسی قرار می‌دهد. پرونده زندگی ما را، پرونده افکار ما را، پرونده تمایلات ما را، پرونده خواستهای ما را به طوری که هیچ کس نمی‌تواند خود را از مضامین و مفاهیم این دعا منعزل و مبرا نگه دارد. نمی‌تواند. خواهی نخواهی برای انسان یک همچنین موقعیتهایی که نشان بدهد که کاملا ما با این دعای ابوحمزه منطبق هستیم خدا پیش می‌آورد. برای همه پیش می‌آورد و ضعف وجودی را به هر کسی خدا در موقعیتهای مختلف نشان می‌دهد. نشان می‌دهد که چطور انسان در شرایط زندگی همیشه به یک منوال نیست و همیشه یک جور فکر نمی‌کند و همیشه یک قِسم راه و منش خود را تعیین نمی‌کند بلکه بسیاری از تصورات و تخیلات ما بر اساس شرایط محیط شکل گرفته. اگر آن شرایط تغییر پیدا کند، آن تفکرات هم تغییر پیدا می‌کند. و ما خبر نداریم خیال می‌کنیم خیلی آدم خوبی هستیم، خیلی آدم سر به راهی هستیم. ولی این سر به راهی، سر به راهی اختیاری و انتخابی نیست، آن سر به راهی اختیاری صحیح است که در شرایط مختلف همان طرز تفکر و همان مشی و همان موقعیت و همان سلیقه و همان طریق و منهج پذیرفته شده در حوادث مختلف و در جریانات مختلف تفاوتی نکند. آن جا این مسئله قابل توجیه است. ولیکن در شرایط عادی انسان همه حرفهایی را می‌زند. همه مطالبی را می‌گوید و همه جور فکر می‌کند و همه جور نظر می‌دهد.