قابلیت رسیدن به بالاترین مدارج کمال برای همه انسان ها

نقل می‌کنند می‌گویند مرحوم آخوند ملاعلی همدانی خدا رحمت کند مرد بزرگی بود عالمی بود و مرد تقریبا می‌شود گفت بی‌هوایی بود آدم خوبی بود خدا رحمت کند شاگرد مرحوم آقا شیخ عبدالکریم حائری بود یک روز در درس به مرحوم آقا شیخ اعتراض می‌کند، اشکال می‌کند، ایشان جواب می‌دهند، اعتراض می‌کند تا این که درس تمام می‌شود و هیچ کدام به مسئله‌ای نمی‌رسند نه این او را قانع می‌کند نه او این را. مرحوم آقا شیخ عبدالکریم شب می‌رود دوباره یک مروری بر درس می‌کند می‌بیند حق با آخوند ملاعلی است حق با ایشان است. این [مرحوم آخوند ملاعلی هم‌] می‌رود شب مرور به درس می‌کند می‌بیند حق با شیخ عبدالکریم است، هر دوی اینها در مطالعه‌ی مجدد به خلاف نظرشان می‌رسند. صبح می‌آیند درس، آقا شیخ عبدالکریم شروع می‌کند درس را بر مبنای اشکال شاگرد تقریر کردن، که بله مطلب ایشان درست است مسئله این است. این می‌آید روی مطلب حاج شیخ عبدالکریم پافشاری می‌کند نخیر! حرف دیروز شما درست است. اگر راست می‌گویی سر حرفت بایست اگر مردی .....، می‌گوید مَردَم و نمی‌ایستم! دلیلی نیست وقتی که انسان اشتباه می‌کند روی اشتباهش بایستد، مردانگی نیست. مردانگی و غیرت به آن می‌گویند که وقتی انسان فهمید اشتباه می‌کند بگوید آقا ما اشتباه کردیم و خیلی از مشکلات ما مربوط به همین مسئله می‌شود.

اگر ما وقتی اشتباه می‌کنیم آقا صریح و صاف بگوییم آقا در این قضیه نظر ما برگشت چه قدر از مشکلات حل می‌شود؟ چه قدر از گرفتاری‌ها .....؟ اما وقتی قضیه‌ی نفس می‌آید جلو، شروع می‌کند هی توجیه، شروع می‌کند تاویل کردن، بابا ول کن، بگذر، قضیه را راحت کن دیگر، این قبول نمی‌کند.

مرحوم آقا می‌فرمودند ما نسبت به مطالبی که می‌گوییم یقین داریم ولی ممکن است در یک روز اشتباه این مسئله برای ما روشن بشود خب آن موقع باید برگردیم اما تا وقتی یقین داریم حکم هم همین را اقتضا می‌کند که بر اساس یقین حرکت کنیم ما نسبت به مطالبی که به شما گفتیم، روی مطلب خودمان چون یقین داشتیم ایستادیم و الان هم یقین ما زائل نشده است پس شما بر خلاف آن چه که ما گفتیم عمل کردید، هنوز یقین ما زایل نشده که بخواهیم از آن مسئله دست برداریم.