شهرت و تأثیر تکوینی افعال و کردار انسان
6تبیین حقیقت انتقال مؤمنین به وادیالسلام
در هر نقطهای از عالم که باشیم اگر فرد صالحی باشیم، إنشاءاللَه ملائکه ما را میآورند در وادیالسلام نجف، کنار قبر حضرت امیرالمؤ منین علیه السّلام، در آنجا ما را به خاک میسپارند. معنایش این نیست که همین بدن مادی را ملائکه میآورند و در آنجا قرار میدهند. بالأخره این بدن مشخص است، وضعیتش مشخص است. [بلکه] منظور بدن مثالی است. همانطوریکه انسان یک بدن مادی دارد، بدن مثالی هم دارد. همین بدنی که ما در خواب مشاهده میکنیم، بدن مثالی ماست که نفس و روح به آن تعلق گرفته و او را ما در عالم خواب که عالم مثال است مشاهده میکنیم و حرکت میکند. این بدن مثالی، در عالم مثال با وادیالسلام نجف منطبق است؛ یعنی وادیالسلام نجف که یک صورت مادی و خاکی دارد، یک جنبۀ ملکوتی و مثالی دارد، که آن ارواح مؤمنین در عالم مثال در جنبۀ مثالی وادیالسلام مدفون میشوند و جایگاه و قبرشان در آنجاست. که این وادیالسلام جنبۀ معلولی و متأثّر از اوست و محاذای با آن جنبۀ مثالی و برزخیِ عالم مثال است. و در مقابل، افراد کفار و معاندین و فُسّاق و مُغرضین و افرادی که دارای ظلمت و کدورت شیطانی هستند، اینها وقتی که از دنیا بروند در برهوت یمن دفن میشوند. آن هم به همین معنا؛ و در این زمینه روایات زیاد است1 و مرحوم آقا در کتاب معاد شناسی اینها را آوردهاند. اما نمیدانم در چه جلدی است؛ ولی قطعاً آوردهاند. این روایات در آنجا هست.2
حقیقت و واقیّعت وادیالسلام نجف و برهوت یمن
اما مسئلهای که در اینجا هست این است که این مسئله اختصاص به هنگام فوت ندارد. یعنی هر شخصی در هر وضعیتی قرار دارد یا در وادیالسلام است یا در برهوت یمن؛ ولو اینکه الآن زنده است, ولو اینکه الآن صحبت میکند، ولو اینکه الآن غذا میخورد. وادیالسلام نجف عبارت است از عالم بهشت برزخی که قبل از آن بهشت واقعی و قیامت کبری، برای انسان جنبۀ واسطهای دارد و واسطۀ برای رسیدن به آن قیامت کبری است.
- الکافی (ط - دارالحدیث)، ج ٥، ص ٦٠٥؛ الخصال، ج ٢، ص ٤٤١؛ بحار الأنوار، ج ٦، ص ٢٤٢ ـ ٢٤٣.
- جهت اطلاع بیشتر رجوع شود به معاد شناسی، ج ٣، ص ٢٣٢ ـ ٢٧٠.

