معناى تجلّى و توضیح اقسام تجلیات جلالیه و جمالیه پروردگار

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم‌

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم‌

وصلَّى اللَه عَلَى سیدنا و نبینا أبى‌القاسم مُحَمّدٍ

وعلى آله الطّیبین الطّاهرین و اللعنة عَلَى أعدائِهِم أجمَعینَ‌

وَ أن الرَّاحِلَ إِلَیک قَرِیبُ الْمَسَافَةِ وَ أَنَّک لَا تَحْتَجِبُ عَنْ خَلْقِک إِلَّا ان تَحْجُبَهُمُ الْأَعْمَالُ دُونَک.

در شب‌های گذشته با رفقا صحبت بر سر این بود که آیا بین ما و بین پروردگار فاصله‌ای وجود دارد، فاصله‌ی زمانی، فاصله‌ی مکانی، فاصله‌ی ملکوتی، یعنی فاصله‌ی معنوی نه فاصله‌ی ظاهری؟ و چطور انسان بین خود و بین پروردگار رابطه برقرار می‌کند؟

عرض شد که مردم را تصوّر بر آن است که وقتی خدا گفته می‌شود ذهنشان به یک سمت و به یک سوی بعید توجّه پیدا می‌کند کانّ خدا را از یک فاصله‌ی بعیدی طلب می‌کنند اگر حتّی سرشان را هم نیاورند بالا، خب معمولًا در دعا دستمان را می‌آوریم بالا و به آسمان هم نگاه می‌کنیم دیگر، این خدا بالاست هیچ وقت در دعا شده است سر را بیاندازیم پایین [و] دعا کنیم؟ البتّه این یک جهت طبعی و فطری دارد، از باب تشبیه و از باب تمثّل معقول به محسوس که آن علوّ رتبه و اشراف بر عالم ملک توسط ملکوت و مبادی خِلقَت آن اقتضاء می‌کند که انسان در توجّه به علوّ توجّه داشته باشد نه به حضیض، ولی صحبت راجع به درک و شناخت صحیح مسئله است که واقعاً خدا کجاست؟

آیه‌ی شریفه می‌فرماید: وَ إِذا سَأَلَك عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يرْشُدُونَ‌¹ وقتی که بندگان من، مرا طلب می‌کنند «فانّی قریب» من نزدیک هستم من نزدیک هستم، حضرت موسی علی نبینا و آله و علیه السّلام به خدا می‌گوید: یا ربّ انت بعیدٌ انادیک ام قریبٌ فَاناجیک؛ خدایا تو بعید هستی تا تو را صدا بزنم؟ تو را ندا کنم، ندا و صدا بزنم یا قریب هستی که درِ گوشی [صحبت کنم!] أُناجی از مناجات می‌آید از نجوا می‌آید، نجوا یعنی درِ گوشی با هم صحبت کردن، آهسته صحبت کردن و این‌ها.