معناى تجلّى و توضیح اقسام تجلیات جلالیه و جمالیه پروردگار

این فیل‌ها را در هندوستان می‌برند و درخت‌ها را که می‌کنند این درخت‌های عظیم را می‌گذارند روی فیل، و با فیل به این طرف و آن طرف می‌برند خب طبعاً یک حیوانی مثل اسب و قاطر نمی‌تواند یک هم‌چنین تنه‌ی درختی به این بزرگی را تحمّل کند، آن فیلی می‌خواهد که حدود ده تن، دوازده تن، چهارده تن بعضی از اوقات وزن این فیل‌ها هست. این این را می‌خواهد تا اینکه بتواند این بارها را تحمّل کند.

خدا در اینجا می‌گوید وقتی که جذبات جلال و جمال من بیاید و آن جنبه‌های تجرّد که وارد می‌شود بر یک ذاتی بر یک شیئی و هستی را از او می‌گیرد فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكا وَ خَرَّ مُوسى‌ صَعِقاً¹ وقتی پروردگار متعال تجلّی کرد بر کوه، وقتی تجلّی کرد، این کوه از هم منفجر شد تکه تکه شد و حضرت موسی به حال بیهوشی افتاد.

بعضی‌ها هستند با اراده‌ی خود یک کارهایی را انجام می‌دهند نظر می‌کنند به یک شیئی می‌توانند آن را از یک جا به جای دیگر منتقل کنند بدون اینکه از نظر ظاهری دست بزنند خب از این جور کارها اتّفاق می‌افتد در این طرف آن طرف با بعضی از ریاضیات حتّی غیر شرعیه هم، حتّی مرتاضین هم می‌توانند بعضی از کارها را انجام بدهند ولی همین افراد کار بزرگ‌تر را نمی‌توانند انجام بدهند، اگر سنگین‌تر باشد نمی‌توانند انجام بدهند حجمش بیشتر باشد نمی‌توانند انجام بدهند، حالا اگر او قوی‌تر باشد می‌تواند انجام بدهد.

این جنبه‌ی اراده و آن نیرویی که این می‌فرستد حالا اسمش را انرژی بگذاریم، اسمش را نیروی غیب بگذاریم هرچه را که، توجیهاتی که می‌شود در این زمینه، آن نیرو به او می‌گویند تجلّی، آنچه که از نفس شخص تراوش می‌کند و به آن عین و به آن شی‌ء برخورد می‌کند و او را در تحت تسخیر خودش درمی‌آورد به این می‌گویند تجلّی، تجلیات یا تجلیات جمالیه است، یا تجلیات جلالیه است. در تجلیات جمالیه حالت انبساط قرار دارد حالت شادی و نشاط قرار دارد و در این تجلیات هم باز ظرفیت لازم‌ است سعه لازم است اگر از یک حدّ بیشتر باشد نفس گنجایش ندارد گنجایش ندارد؛ دیدید بعضی از اوقات وقتی که شادی برای یک شخصی می‌آید نمی تواند تحمّل کند دچار ناراحتی می‌شود یک شادی زائد الوصفی، از خوشحالی یک‌دفعه دچار بحران می‌شود.