حقیقت توحید بر اساس داستان حضرت هاجر

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرّحمٰن الرّحیم

و صلّی اللَه عَلَی سیّدنا و نبیّنا أبی‌القاسم محمد

و علی إله الطّیبین الطّاهرین

و اللعنة عَلَی أعدائِهِم أجمَعینَ

معنای «باخلین» و «مستأثرین» 

وَ أن فی اللَهفِ إلَی جودِکَ و الرِّضا بِقَضائِکَ عِوَضًا مِن مَنعِ الباخِلینَ و مَندوحَةً عَمّا فی أیدی المُستَأثِرین.¹

«من به‌تحقیق می‌دانم که در إستنابه و استغاثۀ به تو و نالیدن به درگاه تو و توجّه خود را به‌سمت جود و بخشش تو معطوف کردن، و رضای به قضای تو عوض و جایگاه منع افراد بخل‌کننده را می‌گیرد و جایگزین و جانشین رجوع به این افراد خواهد شد، و مرا از آنچه در دست دنیاطلبان و اهل کثرات و متوغّلین در دنیا و آمال و آرزوها و شهوات است، در گشادی و بی‌نیازی قرار می‌دهد.»

«باخِلین» یعنی افرادی که بخل می‌کنند و امساک می‌کنند و در مقابل عوض، به انسان عطایی می‌کنند. افرادی که اهل دنیا و کثرات و بخیل به عطای هر چیزی هستند: عطای به مال، عطای به علم، عطای به قدرت، عطای به موقعیّت و عطای به رفع حاجت!

استئثار؛ همان کسی است، که برای خود می‌خواهد. ﴿وَيُؤۡثِرُونَ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ وَلَوۡ كَانَ بِهِمۡ خَصَاصَةٞ﴾² اینها ایثار می‌کنند بر علیه خودشان، بر ضرر خودشان، یعنی غیر را بر خود ترجیح می‌دهند ﴿وَلَوۡ كَانَ بِهِمۡ خَصَاصَةٞ﴾ اگرچه در تنگنا هستند. اما استئثار در مورد کسی می‌گویند که عکس این قضیّه است، خود را بر دیگران ترجیح می‌دهد. منافع را، همه را به سمت خودش می‌طلبد.

اغاثه و استعانت، فقط از درگاه الهی 

امام سجّاد علیه السّلام در این فقره می‌فرمایند: اگر قرار بر این است که من به درگاهی رو بیاورم، به درگاه تو رو می‌آورم. اگر قرار است جایی ناله و إنابه و درخواست کنم، باید به اینجا درخواست کنم. و این ناله و انابۀ خودم را در اینجا قرار بدهم تا اینکه از همۀ افراد بی‌نیاز بشوم. از همۀ افراد دیگر احساس حاجت و نیازی نداشته باشم، از هر کسی می‌خواهد باشد و از هرجایی می‌خواهد باشد و به هر طریقی می‌خواهد باشد! چرا؟ جهتش هم مشخص و واضح و روشن است.