معرفت به خدا به واسطه خود خدا

مسأله اوّل در اینجا مسأله عرفان است که چرا در اینجا عرفان مدّ نظر قرار داده شده؟ و این عرفان چه شاخصه و خصوصیتی دارد که به واسطه آن خصوصیت، کمالِ برای انسان واقع می‌شود؟ عرفان چه جنبه‌ای دارد که به واسطه آن جنبه، امتیاز انسان از بقیه موجوداتِ؟ چون امتیازِ انسان از بقیۀ موجودات به علم او است دیگر. علم یعنی معرفت دیگر. علم یعنی عرفان و شناخت. این خصوصیتی که در عرفان هست چیست؟ منظورم از عرفان این معنای اصطلاحی خصوصیت شناخت حضرت حقّ و شناخت صفات و أسماء الهی علی مقدار استعداد امکانی هر ظرف نیست. بلکه منظور از عرفان در اینجا علمِ کلّی است علم به همه اشیاء است. خود علم مِن حیثُ هُوَ هو ، نه اینکه علم در یک مسیر خاصّ و متعلَّق خاصّ. این منظورِ از عرفان و شناختِ. هیچ شکی نیست در اینکه ارزش انسان و قیمتی که انسان دارد و امتیازی که انسان دارد بر سایه‌ موجودات، این به واسطه علمِ اوست، به واسطه ادراک و شعور اوست. چرا؟ چون اگر ما بخواهیم خصوصیات انسان را با بقیه موجودات ملاحظه کنیم فقط شاخصه ادراک می‌ماند.

بین انسان و بین بقیه موجودات خب نقاط اشتراک وجود دارد، نقاط اشتراک، مادیت است. جسمیت است، ‌نباتیت است، حیوانیتِ، رشدِ، توالُدِ، تناسُلِ، ‌ازدیادِ، دفعِ معرض است. جلب صحت است، جلب منافعِ، اینها نقاط مشترک بین انسان و بین بقیه است. خب اینکه نمی‌شود ارزش باشد، ‌فرض کنید که من باب مثال بین انسان و بین یک فیل، بعضی از این فیل‌ها هست می‌گویند چند تن وزن دارد، نقاط مشترکی وجود دارد یکی‌اش در جسمِ، جنابِ فیل متشکل است از لحم و عظم و بشره و دَم و أسنان و دندان و استخوان و این چیزها، انسان هم همینطور است. انسان هم لحم دارد گوش دارد استخوان دارد دَم دارد. اینها چیزهایی است که مشترک است بین انسان و بین جناب فیل. حالا ما بزرگترش را گفتیم که فیل است، ولی ما به الامتیازِ انسان و آنچه که موجب شرافت انسان است از مابقی، این اشتراکاتِ در جسمیتِ؟ نه! اشتراک در جسمیت باعث این نمی‌شود. به جهت اینکه خب فرض بکنید این انسان که الآن هفتاد کیلو هشتاد کیلو وزنشِ، اگر قرار باشد بر اینکه شرافت این انسان زیادی وزنش باشد خب ما هم یک غذاهایی به این انسان می‌دهیم که این باد بکند به اندازه فیل بشود! نمی‌شود؟ انسان هفتاد کیلویی داریم بعد این انسان می‌شود صد کیلو، سه رقمی می‌شود. بعد کم‌کم غذا [می‌خورد وزنش زیاد می‌شود]، بعضی افراد دویست کیلو هم هستند سیصد کیلویی هم داریم. من در یک جا دیدم که عکس یک نفر را کشیده بود و نوشته بود این شخص چهارصدو پنجاه کیلو وزن دارد، عکسش را انداخته بود! چهارصد و پنجاه کیلو! حالا فرض بکنید که این انسان چهارصد و پنجاه کیلو باز هم بخورد، همین طوری باد کند بشود چهارهزارو پانصد کیلو، وزنش بشود چهار رقمی به بالا، خب این چهارصدو پنجاه کیلو شدن، چه ارزشی بر او اضافه می‌کند؟ چه قیمتی را بر او اضافه می‌کند؟ تازه دیگران هم مذمّتش می‌کنند. نه تنها اضافه می‌کند بلکه مذمّتش می‌کنند می‌گویند این هم آدم است، این سعی می‌کند وزن خودش را پایین بیاورد با رژیم پایین بیاورد. از آقای دکتر یک رژیمی بگیرد شش ماهه چهار ماهه چقدر؟ فوراً بیاره پایین.