روش تعامل با مردم در دیدگاه ائمه علیهم السلام

أعوذباللَه من الشيطان الرجيم‌

بسم اللَه الرحمن الرحيم‌

الحمدلله رب العالمين‌

وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد

وَ على‌ءَالِهِ الطَّيِّبينَ الطّاهِرينَ وَ لَعْنَةُ اللَه عَلَى أعْدائِهِمْ أجْمَعين‌

 در جلسات گذشته سخن راجع به كیفیت تغذیه تا آن حدودی كه باید عرض بشود، مطالبی خدمت رفقا گفته شد و احساس بر این بود كه دیگر اضافه بر این شاید مُمِلّ باشد وگرنه مطالبی در این زمینه هنوز هست، و رفقا هم كم و بیش نسبت به مسائل اطلاع دارند، لذا دیگر بنا را گذاشتیم بر این‌كه به فقره بعد بپردازیم كه حضرت می‌فرمایند:

 وَ أَمَّا اللَوَاتِى فِى الْحِلْمِ: فَمَنْ قَالَ لكَ: إنْ قُلْتَ وَاحِدَةً سَمِعْتَ عَشْرًا فَقُلْ: إنْ قُلْتَ عَشْرًا لَمْ تَسْمَعْ وَاحِدَةً؛¹

 آنچه را كه درباره حلم و بردباری و تمكّن نفس از تحمل ناملایمات كه برای انسان در طول زندگی پیش می‌آید، در ارتباط با مسائل مختلف و فراز و نشیبی كه در زندگی برای انسان حاصل می‌شود، آن سه چیز است كه امام‌علیه‌السلام بیان می‌كنند؛ یكی این‌كه اگر شخصی به شما گفت؛ اگر یك حرف به من بزنی، یك درشتی با من بكنی، ده تا جوابت می‌دهم! حالا مردم این‌طوری هستند دیگر، می‌گویند؛ حواست باشد كه خلاصه داری با كی حرف می‌زنی، حواست باشد چی داری می‌گویی، حواست باشد كجا داری درشتی می‌كنی، یكی بگویی ده تا می‌خوری، یا یكی بگویی ده تا جواب می‌شنوی، ده برابرش را خلاصه پس می‌دهی، قضیه این است.

 اما حضرت چیز دیگری به ما یاد می‌دهند حضرت می‌فرماید: تو برعكس كن، نه این‌كه حتی برعكس یك خرده از برعكس بالاتر. اگر تو ده تا بگویی، من یكی به تو می‌گویم، خب این می‌شود برعكس، ولی حضرت می‌گویند: نه، یك پله برو بالاتر، آن یكی را هم نگو، بگو اگر ده تا به من بگویی یكی هم نمی‌شنوی! این عبارت خیلی عبارت عجیبی است، یعنی می‌توانیم بگوییم این عبارت از شاه كلیدهای سلوك و تربیت نفس تلقی می‌شود، البته آن دو عبارتی كه بعد از این هست آن هم در زیر مجموعه همین عبارت اولی است، منتهی خب با یك بیان دیگر و یك نوع دیگر، امام علیه السلام كیفیت ارتباط انسان را بیان می‌كند.