دیدگاه اهل معرفت نسبت به نهضت سید الشهداء علیه السلام، و نقد سایر دیدگاه‌ها

ما خود را در این جریان فراموش كردیم و گم كردیم. امام صادق علیه‌السلام می‌خواهند ما را متوجّه‌خود كنند. می‌فرمایند: آدم رند و آدم زرنگ و سالك كسی است كه عملی را كه در این دنیا انجام می‌دهد اوّل به خودش فكر كند و به منافع خودش بیاندیشد، آنگاه به دیگران فكر كند كه حالا این عمل نسبت به دیگران چه عكس العملی دارد و دیگران نظرشان نسبت به این مسئله چه خواهد شد؛ اوّل منافع خود و مضارّ خود را در نظر بگیرد و پایه و اساس عمل خود را بر این اساس قرار بدهد.

ما همه‌اش دیگران را در نظر گرفتیم و خود را فراموش كردیم. حركت می‌كنیم ولی یك طوری حركت كنیم كه دیگران به ما ایراد نگیرند؛ لباس می‌پوشیم ولی یك لباسی بپوشیم كه به ما ایراد نگیرند؛ راه می‌رویم ولی یك قسمی راه برویم كه نگویند این آقا كه این‌طور راه می‌رود یا آن‌طور راه می‌رود؛ نماز می‌خوانیم ولی یك قسمی بخوانیم كه نظر دیگران را نسبت به خود جلب كنیم. ارتباطمان با افراد یك ارتباطی است كه هی می‌خواهیم مورد تحسین واقع بشویم، در اطوار و در كیفیات به نحوی عمل می‌كنیم كه دیگران تحسین كنند ما را. و وای به حال ما كه اگر بشنویم یك نفر از ما انتقاد می‌كند، یك نفر نسبت به ما خرده می‌گیرد، دنیا بر سر ما خراب می‌شود، آسمان به زمین می‌آید. چرا؟ چون تمام آمال و تمام بافته‌هایی كه در ذهن انبار شده است برای این‌كه در قبال مردم موجّه باشیم، همه آنها را از بین رفته می‌بینیم و دیگر چیزی دستمان نیست.

امّا آن كسی كه سایر إلی اللَه است نگاه به این حرف‌ها نمی‌كند و نگاه به این مسائل نمی‌كند كه امروز این‌طور و فردا آن‌طور؛ بلكه آن عمل خود را بر اساس منطق و بر اساس عقل قرار می‌دهد. البتّه كاری انجام نمی‌دهد كه بر خلاف عرف باشد و بر خلاف روش عرفی باشد و بر خلاف آنچه را كه عرف می‌پسندد. اخلاقش، اخلاق نیكو؛ روشش، روش نیكو؛ رفتارش، رفتار صحیح؛ ولی تمام اینها بر محوریت منافع و مصالح واقعی خودش كه مورد رضای الهی است دور می‌زند نه بر اساس تحسین و تقبیح افرادی كه با آنها ارتباط دارد، او به آنها نگاه نمی‌كند.