حقیقت دنیا از دیدگاه مكتب عرفان

أعوذباللَه من الشيطان الرجيم‌

بسم اللَه الرحمن الرحيم‌

وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد

وعلى آله الطّيّبين الطّاهرين و اللعنة على أعدائهم أجمعين‌

امام صادق علیه السّلام به «عنوان بصری» فرمودند: 

اگر خداوند بنده را موفق كند بر اینكه امور خود را تسلیم به اراده و تدبیر پروردگار كند و آنچه كه در مایملك خود وجود دارد از آن خدا بداند نه از آن خود، و به نظر استقلالی بر او نگاه نكند، به نظر عاریه‌ای و امانی به او بنگرد و خود را فقط یك واسطه‌ای در نقل و انتقال بداند نه بیشتر! اگر بیشتر باشد سرش كلاه رفته! و همین‌طور به آنچه كه خداوند برای رشد و ترقی او امر فرموده است به او عمل كند، در این صورت دنیا بر او آسان خواهد شد، شیطان بر او آسان خواهد شد و همین‌طور مردم؛ ارتباطات با مردم عادی، افرادی كه دنیا را مقصد و هدف قرار داده‌اند نه وسیله و معبر، افرادی كه دنیا را به عنوان موطن دائمی خود فرض می‌كنند و هیچ فكری برای فردای خود ندارند، هیچ اندیشه و دغدغه خاطری برای مسائل اصلی و حقیقی و واقعی به خود راه نمی‌دهند. اینان تصور می‌كنند كه فقط بمانند و عكسِ آنچه را كه خداوند و عالم تكوین و خلقت برای انسان مقدر كرده است آنها می‌پیمایند.

فرض كنید كه تقدیر، یك راهی را كه برای رسیدن به جایی از این طرف در نظر گرفته‌اند، انسان طرف مقابلش را برود، به سمت چپ برود. بخواهد به طهران حركت كند، جاده خلاف آن مسیر را در پی بگیرد و به هر مقدار در آن مسیر حركت كند به همان مقدار از مقصد هی دور می‌شود و به جایی می‌رسد كه مابین مغرب و مشرق، بین ایستگاه او و بین هدف فاصله افتاده است و دیگر كاری نمی‌شود كرد. این روش، روش اهل دنیاست كه راجع به این قضیه امروز قدری توضیح خواهیم داد.