استفاده سالک از شیطان برای طی طریق

هیچ‌وقت شده شما معامله‌ای بكنید كه در آن معامله خریدار و فروشنده هر دو به یك میزان و به یك اندازه بهره بگیرند؟ فرض كنید كه شما یك هزار تومانی را بدهید و در قبال این هزار تومان یك جنسی را بخرید كه دقیقاً هزار تومان قیمت داشته باشد؟ بله، یك جنسی را می‌خرید كه هزار و صد تومان قیمت دارد ولی به هزار تومان می‌خرید كه صد تومان در اینجا سود كرده‌اید امّا دقیقاً پول را بدهید جنسی را كه در بازار به همان قیمت است بخرید آدم عاقل این كار را انجام نمی‌دهد، اینجا چیزی گیرش نیامده به مقدار این مبلغی كه داده به همان مقدار نه بیشتر چیزی گرفته. عاقل این كار را انجام نمی‌دهد.

اگر قرار بود ملائكه بر یك موجودی سجده كنند كه از نظر رتبه و ساختار وجودی و از نظر صفات و ملكات مانند آنها باشد پایین‌تر كه هیچ مانند آنها باشد دلیلی بر سجده نیست، این سجده سجده عبث خواهد بود، این سجده لغو خواهد بود. پس چه چیزی در اینجا وجود دارد كه ملائكه را وادار به سجده كرد؟ آن عبارت است از یك حقیقتی كه آن حقیقت را شیطان فهمید و ملائكه نفهمیدند.

روزی در خدمت مرحوم آقای حدّاد بودیم در سفری كه به اتّفاق مرحوم آقا مشرف شده بودیم سن من در آن موقع حدود هفده سال بود یك شب صحبت از كیفیت خلقت شیطان به میان آمد. ایشان یكی از اسرار را كه من تابه‌حال نشنیدم در آن شب فاش كردند؛ فرمودند كه رسم پادشاهان و ملوك سابق بر این بود كه در اواخر عمرشان وقتی‌كه احساس می‌كردند فوتشان نزدیك شده، اینها مالك‌الرّقاب همه بودند دیگر، خزانه مملكت و دخل و تصرّف دست اینها بود، كسی هم نمی‌گفت چرا و حساب و كتابی هم نبود. این ملوك به مقام الوهیت و مقام ربوبیت رسیده بودند! می‌دانید چرا؟ چون خداوند می‌فرماید: لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ‌ الأنبیاء، ٢٢ كسی در روز قیامت از خدا نمی‌تواند سؤال كند ولی همه مردم مورد سؤال هستند. انسان هم ممكن است به مقام ربوبیت بزرگداشت پیدا كند، ارتقا پیدا كند كه در هر عملی كه انجام می‌دهد مسئول واقع نشود! البته این هم یك مقامی است!