كیفیت ارتباط میان اشتغال به تكالیف الهى و پرهیز از مراء و مباهات‏

اگر من از مرحوم آقا مطالبی را نقل می‌كنم و مسائلی را از بزرگان بیان می‌كنم چون آنها را در مرتبه كمال می‌دانم اما اگر بخواهم از فرد دیگری كه از این نقطه پایین‌تر باشد در بیانات و در كلمات و در اشارات و در ظرائف و لطائف باید به نحوی بیان كنم كه مطلق فهمیده نشود، خالص فهمیده نشود. در نوشته‌های مرحوم‌آقا شما این مطلب را نگاه كنید، وقتی كه در مقام مقایسه بین اساتیدشان برمی‌آیند چقدر دقیق و چقدر ظریف آن مسائل و آن منویات را در قالب لطائف و ظرائفی بیان می‌كنند، خواننده اگر آگاه و متوجّه باشد به آن مراتبِ مورد نظر مؤلّف می‌تواند پی ببرد كه چه مرتبه‌ای در اینجا مورد نظر اوست. آیا شخصیتی كه از این شخص ساخته می‌شود هم طراز با امام معصوم است و شخصیت مطلق است؟ آیا آنچه كه به جامعه ارائه می‌شود آیا شخصیت همانند امام‌علیه‌السّلام است؟ این است یا نه؟ اگر نیست چرا باید به نحوی مطرح بشود كه افراد از این نقطه نظر در جهالت و ظلالت بیفتند و در گمراهی بیفتند و بعد از گذشت سال‌ها متوجّه بشوند كه مطلب‌به آن كیفیتی هم كه گفته شده و مطرح شده نبوده، این مسئولیت بر عهده كیست؟ همه این‌ها برگشتش به این است.

امام صادق علیه‌السّلام رمز و سرّ این مسئله را برای ما بیان می‌كند. حضرت می‌خواهد این را بفرماید اگر توی نویسنده فقط بدنبال این بودی كه آنچه كه حقّ است بنویسی، دیگر نیاز به فخرفروختن به مردم و نیاز به جلوه‌گری و خودنمایی و نیاز به اسطوره سازی و مجسّمه سازی نداشتی، حقیقت را می‌نوشتی والسّلام، هر كس خواست می‌پذیرفت و هر كسی نمی‌خواست نمی‌پذیرفت و آن‌چنان كه واقعیت برای تو مجسم است همان واقعیت را به مخاطبین انتقال می‌دادی، بقیه‌اش به تو ارتباط ندارد، بقیه‌اش دیگر به تو ربطی ندارد.

تكلیف الهی كه بر یك نویسنده تعلق می‌گیرد چیست؟ آنچه را كه واقع است بنویسد نه از خودش در بیاورد، نه دوتا را بنویسد یكی را ننویسد. البتّه این به این معنا نیست كه انسان بلند شود بیاید نقائص مردم را بیان كند نه این غلط است آن یك بحث دیگری دارد. اما تعریف از شخصیتی كه آن تعریف در ذهن افراد، شخصیت ساز است و تعیین كننده راه است، زندگی و آخرت آنها را ترسیم می‌كند موت و حیات آنها را رقم می‌زند، آیا هر حرفی را می‌توانیم بزنیم؟ و هرچه‌را كه به ذهن می‌آید می‌توانیم بگوییم؟ قضیه این‌طور است؟ یعنی سعادت افراد این‌قدر كشك است؟ و این‌قدر بی‌توجّه به این مسئله است كه هر چه بخواهیم و هر قسمی كه بخواهیم مطلبی را برای یك شخصی بیان بكنیم این غلط است.