مهم‏ترین مرتبه از مراتب انفاق: انفاق در مسائل شخصیتى و از خود گذشتن‏

أعوذباللَه من الشيطان الرجيم‌

بسم اللَه الرحمن الرحيم‌

وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد

وعلى آل بيته الطّاهرين، و اللعنة على أعدائهم أجمعين‌

صحبت درباره فرمایش امام صادق علیه السّلام بود به عنوان، كه اگر عبد آنچه را كه در تملك خود دارد از خدا ببیند در آن مواردی كه خدای متعال امر فرموده است باید در آن موارد انفاق داشته باشد.

بطور كلّی همانطوری كه عرض شد اصل واساس همه تكالیف، چه تكالیف شرعیه الزامیه و واجب یا حرام و یا تكالیف غیر الزامیه اخلاقیه روی این عبارت حضرت دور می‌زند.

چون تكالیف بر دو قسم است، بعضی از آنها الزامی‌است مانند نماز و روزه و زكات وخمس و جهاد و حج و امر به معروف و نهی از منكر، اینها تكالیف الزامی‌است كه بر آن اساس خدای متعال بر تركش عقاب می‌كند. بعضی از تكالیف هم تكالیف غیر الزامی‌است و تكالیف اخلاقی است كه از آنها تعبیر به استحباب و رجحان و استحسان می‌آورند. همه این موارد در تحت این عبارت قرار می‌گیرد كه انسان نسبت به آنچه كه خدای متعال به او اعطاء كرده است انفاق داشته باشد. این انفاق همانطوری كه عرض شد مراتبی دارد، مرتبه در مال عرض شد، مرتبه در جان و مرتبه سوّم كه مهمتر از همه آن مراتب است، مرتبه در شخصیت است. انفاق در مسائل شخصیتی و از خود گذشتن در آن مواردی كه به حیثیت انسان مربوط می‌شود. و این بسیار مسئله مشكلی است، گذشت از این مطلب در واقع می‌شود گفت كه گذشت از آخرین مراتب و آثار و شوائب وجودی است و تمام آن افرادی كه در مرتبه سلوك هستند و غیر از آن افراد، اگر نگوئیم همه به عنوان صد در صد، قریب به صد در صد در این مرتبه سقوط می‌كنند.

یعنی در مواردی كه قضیه‌ای با شخصیت انسان در تعارض است با آن شئون اجتماعی انسان در تعارض است، با آن شئون اعتباری انسان در تعارض است و این مطلب، مطلب بسیار مهمی‌است و مهمّترین مطلب است. برای توضیح مختصر مطلب از ابتدا ما قضیه را طبق آنچه كه در آیات از كلمات بزرگان استفاده می‌شود مطلب را عرض می‌كنیم.