كیفیت تأثیر اعمال و رفتار انسان بر نفس و ملكوت او

 نزول پیدا می‌كند به مراتب كثرت و تعینات قابل مشهود است. انسان كیفیت ظروف اولیاء الهی و مقام ابرازو اظهار و اثبات آنها را می‌بیند، كه از ابراز و اظهار و اثبات، به ثبوت و ظهور و بروز آنها پی می‌برد، كه در چه نقطه ای و در چه مر تبه ای قرار دارند. مقصود رسول اكرم از فارَقَهُ عَقْلٌ لَنْ یعُدْ ابَداً این است كه یك مقدار از آن سرمایه ای را كه خدای متعال در نفس انسان قرار داده و نفس را به واسطه ی آن سرمایه قابل برای رسیدن به مرتبه كمال میگرداند، آن سرمایه را انسان بواسطه گناه از دست می‌دهد. و این مطلب با آنچه كه در قرآن كریم نسبت به او تذكر داده می‌شود و روایات ائمه علیهم السلام هم بر این مسئله دلالت دارد، منافاتی ندارد، كه راجع به افرادی كه واقعاً رجوع كرده اند و واقعا به خدا برگشتند و واقعاً ازهمه تعلقات دست برداشتند و اتفاقاً این یك مسئله مشهودی هم است و تجربه هم شده و نظیرزیادی برای او به اثبات رسیده، كه اینها بواسطه رجوع به پروردگار آنچنان تحول پیدا می‌كنند كه گویی گناهی مرتكب نشده اند! خطائی از آنها سرنزده است!

 این مطلب در قرآن كریم به‌ فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَه سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ‌ الفرقان، ٧٠ تعبیر آورده می‌شود. خدای متعال سیئات اینها را تبدیل به حسنه می‌كند و این خودش یك بحث خیلی عمیقی را می‌طلبد كه چطور یك عملی كه با كدورت نفسانی، اثر سلبی و اثر منفی بر نفس گذاشته است. یك مرتبه نه تنها آن آثار منفی و سلبی خود را از دست می‌دهد، بلكه تبدیل به نورانیت و رشد و رقاء می‌شود! افرادی كه واقعاً از زمینه نفس بیرون بیایند و پا را بر همه ی تعلقات بگذارند و از جمیع آنچه كه موجب بعد به پروردگار است دست بشویند و یكباره خود را رها كنند و خالی كنند و ذهن و فكر خود را از آنچه كه انجام می‌دادند بیرون بیاورند، خدای متعال نه تنها قلم عفو برهمه مسائل گذشته آنها می‌كشد بلكه مسائل گذشته آنها را تبدیل به ثواب می‌كند! این یك مسئله خیلی عجیبی است! اؤلئِكَ یبَدِلُ الْ له تصریح هم هست! هیچ كنایه ای هم در بین نیست كه چطور یك عمل گناه تبدیل به حسنه می‌شود.