دیدگاه مكتب عرفان در ارتباط با تكالیف شرعیه و دستورات الهى

در اینجا امام علیه السّلام به یك نكته اشاره می‌كنند نكته‌ای كه از اكثر افراد، این نكته غافل مانده و آن نكته این است كه ما تصور می‌كنیم عبادات و تكالیفی را كه انجام می‌دهیم اینها یك تكالیف تقلیدی و تعبّدی و كلیشه شده است. ما مجبوریم نماز بخوانیم! مجبوریم حج مشرّف بشویم! مجبوریم روزه بگیریم! خدا گفته چه كنیم باید این كار را انجام بدهیم! خدا گفته اگر انجام ندهیم عقاب و تازیانه و شلّاق و آتش در كمین است. اگر انجام ندهیم مسائل اخروی در پی است. یعنی با یك دید ترس و نگرانی و تشویش و اضطراب به تكالیف نگاه می‌كنیم. این‌طور نیست؟ نه ان‌شاءاللَه كه این‌طور نیست. می‌گویم اینجا فرق می‌كند كه حال اگر جای دیگر بودیم همه می‌گفتند بله. با یك دید وحشت نسبت به اینها نگاه می‌كنیم. حالا یك مقداری رفقا انصاف داشته باشند حالا درست است ما آمدیم اما حالا یك مقدار در خودمان برویم. آیا ظهر كه می‌شود موقع‌نماز برای انجام نماز چه فكری در ذهن می‌آید؟ آیا این فكر نمی‌آید كه الان وقت نماز است زودتر انجام بدهیم تا اینكه راحت بشویم؟ یا اینكه وقتی‌كه دیگر انجام ندادیم دارد وقت تمام می‌شود این در ذهن ما نیست بلند شویم زودتر این نماز را بخوانیم وگرنه قضا حساب می‌شود، كتك و شلّاق در پیش است هان؟ این است دیگر، قاعدتاً این است! عرض كردم همه مثل هم هستیم، بالاخره با هم رفیقیم.

یا موقعی كه ماه رمضان می‌خواهد بیاید می‌گویم ای‌داد بیداد دوباره ماه رمضان آمد. بالاخره دیگر روزه را باید بگیریم عیب ندارد! نگیریم شصت روز قضا دارد یا شصت مسكین طعام دارد قضای بعد آن است. یا اگر حجّ را انجام ندهیم مسائل دیگر در پیش است. ما یك وقتی حجّ مشرف بودیم یكی از دوستان در آنجا بود در مدینه بودیم و به مكّه مشرف نشده بودیم. گفتم: حال شما چطور است احوال شما؟ گفت ان‌شاءاللَه می‌گذرد بالاخره برمی‌گردیم سراغ زن و بچه‌مان، دیگر این چند روز هم تمام می‌شود و برمی‌گردیم سراغ زن و بچهّ‌مان! ببینید این یك دید است حجّ انجام می‌دهد برای اینكه تكلیف را از خودش ساقط كند، نماز را می‌خوانیم برای اینكه تكلیف را ساقط كنیم. دیگر چیزی به خدا بدهكار نباشیم و دیگر خدا از ما چیزی از طلبكار نباشد. خدا یك نماز خواستی آن هم خواندیم، دیگر چه می‌خواهی؟