دیدگاه مكتب عرفان در ارتباط با تكالیف شرعیه و دستورات الهى

ما می‌توانیم این عبارت امام علیه السّلام را از جهات مختلف بررسی كنیم و این مطلب در عرصه‌های مختلف قابل دقت است كه ما كم‌كم شروع می‌كنیم تا به آن نكات دقیق و ظریف در جلسات بعد برسیم.

امام علیه السّلام می‌فرمایند كه انسان باید در بایدها به بایدی توجه كند كه از ناحیه خدا آمده است، در نبایدها به نبایدی باید توجه كند كه او هم از ناحیه خدا آمده است. این دو مسئله اساس زندگی نه هر شخصی، [بلكه‌] فردی كه می‌خواهد به كمال برسد. پنج میلیارد جمعیت در دنیا هست همه اینها دنبال این حرف‌ها نیستند. آن كسانی كه می‌خواهند به مرتبه كمال و معرفت برسند كه بحث ما در این ظرف و در این موقعیت قرار دارد. اینها باید، بایدها و نبایدهای خودشان را از جای دیگری بگیرند. آیا اینها فكر و عقل ندارند؟ دارند مانند بقیه، بلكه بالاتر هم دارند. آیا اینها احساس ندارند و خوشی و درد را متوجه نمی‌شوند؟ بله می‌شوند از بقیه هم شاید بهتر، احساسات بهتر، عواطف بهتر و ادراك و شعور بیشتر. آیا اینها آن مزایا و خصوصیات یك انسان را ندارند كه باید از سایر افراد ممتاز بشوند؟ نخیر! همه دارند. آنچه را كه یك انسان برای تكامل خودش در این دنیا و از نقطه نظر روحی و معنوی لازم دارد این‌گونه افراد بیشتر نداشته باشند كمتر ندارند.

با توجه به این نكته سرّ كلام امام صادق در اینجا چیست؟ وَ جُملَةُ إشتِغَالِهِ‌ یعنی ما در عرصه‌ای صحبت می‌كنیم كه شخص دردمند است، شخص احساس درد و بیماری می‌كند، در این عرصه ما صحبت می‌كنیم. نمی‌خواهیم راه طولانی برویم از اول شروع كنیم از ابتدای مسئله كه چطور انسان باید عمل خودش را بر طبق دستور قرار بدهد و حتّی در یك مورد هم تخلف نكند. آن راه خیلی راه طولانی است گرچه بعنوان یك اشاره ما به این مطلب می‌رسیم. اما در عرصه و مجلسی كه صحبت می‌شود، افرادی كه مخاطبین بنده هستند و افرادی كه در این موقعیت حضور پیدا می‌كنند این مطالب را برای خود هضم كردند و از این قضایا گذشتند و راه خود را از مسیر دیگران كه در وادی ضلالت و هلاكت است جدا كرده‌اند. افراد دردمند و افرادی كه بدنبال درمان می‌گردند و بدنبال رفع نقص می‌گردند مانند خود بنده؛ یعنی از این نقطه نظر همه با هم در اینجا در یك موقعیت قرار داریم هیچ تفاوتی هم بین بنده و شما نیست هیچ. فقط تفاوت این است كه بنده صحبت می‌كنم و شما هم گوش می‌دهید و توجه می‌كنید همین است و الّا از سایر نقاط دیگر همه در یك موقعیت قرار داریم و همه بدنبال یك مطلب هستیم و آن این است كه راه و روشی كه بزرگان برای این مسیر طی كرده‌اند چیست و كیفیت عمل به آن چگونه است؟ در این موقعیت.