كیفیت تدبیر امور ضمن رعایت مقتضاى مقام عبودیت

البته این نحوه اطاعت به دو قسمت است: یك نحوه اطاعت در مسئله رئیسی و در مسائل مهم است كه تخلّف از آن طبعاً، تخلّف از یك دستور صریح و مخالفت قطعی به حساب می‌آید كه در آن مسائل، مطلب قابل اغماض و قابل بخشش نیست. البته مسائل دیگری هست كه نه، اگر كسی انجام ندهد خودش ضرر كرده. این چیزی نیست كه انسان بخواهد آن را به عنوان یك مخالفت جدی به حساب بیاورد. فرض كنید كه آقا فلان غذا را نخورید، فلان مطلب را انجام بدهید، صحبت و مراوده و معاشرت را با بعضی از افراد بهتر است كمتر كنید. حالا راجع به این مسائل بعداً صحبت می‌شود و مطالب امام صادق علیه السّلام در این زمینه خواهد آمد. 

به‌طوركلی مطالبی را كه گفته می‌شود، باید به نحو احسن انجام داد. اما حالا اگر یك شخصی كوتاهی می‌كند فرصت او برای انجام كم است، یا اینكه اهتمام او كم است دیگر «گر گدا كاهل بود تقصیر صاحبخانه نیست» این مسئله به خود او برمی‌گردد. اما به‌طوركلی مسائلی هست مسائل اساسی، مسائل حیاتی، كه تخلّف از او به‌عنوان مخالفت با این مسئله تلقی می‌شود و این را نمی‌شود اغماض كرد.

من یادم است وقتی‌كه ایشان این مطالب را می‌فرمودند، خود آن شخص در آن‌موقع در همین مسائل سیاسی و اجتماعاتی كه تشكیل می‌شد از فضلا بود از علما بود و طبعاً در آن‌موقع اجتماعاتی بود محافلی بود در این مسائل ایشان می‌رفت و اقداماتی می‌كرد. افرادی در آن‌موقع بودند به این كیفیت و كارهایی انجام می‌دادند. ایشان رو كرد به مرحوم آقا و گفت: شما مرا در هر مسئله‌ای كه امر می‌كنید من در آنجا برایم مسئله‌سهل است، اطاعتش سهل و آسان است. فقط در مسائل سیاسی شما مرا معاف بدارید و من در مسائل سیاسی، آن كارهایی را كه فعلًا در پیش گرفتیم و الان مشغول هستیم آنها را انجام بدهیم. مرحوم آقا فرمودند: اتفاقاً من روی این قضیه دست گذاشته‌ام.