تعهد و التزام به حقوق الهى و خلقى

أعوذباللَه من الشيطان الرجيم‌

بسم اللَه الرحمن الرحيم‌

وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد

وعلى آل بيته الطّاهرين، و اللعنة على أعدائهم أجمعين‌

«قال الامام الصادق عليه‌السّلام: حقيقة العُبُودية ثَلاثةُ أشياءِ: أن لايرَى العَبدُ لِنَفسِهِ فيما خَوَّلَهُ اللَه مِلكا؛ لِأنَّ العبيدَ لايكون لَهُم مِلك، يرونَ المال مال اللَه، يضعُونَهُ حَيثُ أمَرَهُمُ اللَه بِهِ؛ ولايُدَبِّرَ العَبدُ لِنَفسِهِ تدبيراً؛ بنده نباید تدبیری برای كارهای خودش در قبال تقدیر و مشیت الهی داشته باشد.»

صحبت و بحث ما راجع به كیفیت اشتغال امور در خارج از منزل و در ارتباط با كارهایی است كه انسان از نقطه نظر اشتغال به امر و به كاری مكلّف است كه به آنها بپردازد. آنچه كه از ماحصل مطالب گذشته به دست آمد این بود كه: انسان دو جنبه را در ارتباط با مسائل خود و با اموری كه به او اشتغال دارد باید مدّنظر قرار بدهد.

جنبه اوّل: جنبه خلقی یا جنبه تكلیفی است.

جنبه دوّم: جنبه ربّی یا جنبه تقدیری و مشیت الهی است.

اگر هركدام از این دو جنبه بخواهد از موقعیت خود و آن حدّی كه خدا برای او قرار داده این‌طرف و آن‌طرف بشود، یك طرف قضیه لنگ می‌ماند. هر شخص به مقتضای هر موقعیتی كه دارد، در این مسئله تفاوتی نمی‌كند. تمام افراد، همه ما كه در اینجا هستیم بالأخره اشتغال به كاری داریم. فضلاء و علماء نسبت به مسائل خودشان چه از نقطه نظر درسی و چه از نقطه نظر تبلیغی، تكالیفی كه از نقطه نظر ارتباط با مسائل دینی و شرعی به او می‌پردازند. چه تجّار و كسبه از جهت ارتباط با مسائل تجارات و معاملات و ارتباطی كه با مردم دارند و یا افرادی كه در مسئولیت‌های دیگر؛ اطبّاء و صاحبان حِرَف و افرادی كه مورد مراجعه عموم در ادارات در سازمان‌ها و جاهای مختلف هستند، تمام افراد در ارتباط با این مسئله باید متوجه این دو قضیه در كنار هم و توأم باشیم. نكته اوّل: نكته خلقی و رعایت تكالیف و تعهّدی است كه نسبت به آن موقعیت فعلی برای هر شخصی خداوند تقدیر كرده این یك مسئله است. هر شخص در ارتباط با این تعهّد باید آن‌طور كه بایدوشاید از نقطه نظر التزام به تعهّدات خودش از عهده بر بیاید و نسبت به هر موقعیتی كه دارد باید پاسخگو باشد.