نظام تربیتى و تكاملى انسان بر اساس حفظ ظاهر و توجه به باطن

شب كه این كار را انجام می‌دهد حالا باید بیاید در روز، بُعد دیگری از نظام تربیتی را انجام بدهد. روز نباید در منزل باشد، روز باید بیاید بیرون، برود با افراد صحبت كند، برود در اجتماع حرف بزند، هر شخصی بر طبق كاری كه دارد باید با افراد در ارتباط باشد، آن ارتباط با افراد بر طبق دستور اسلامی است كه می‌تواند نفس را نسبت به آنچه‌كه در شب گذشته گرفته است به تثبیت و به فعلیت برساند، بنابراین اگر كسی در شب ارتباط داشته باشد و در روز از منزل خارج نشود و همانجا بماند چندان در رسیدن به آن مطالب توفیق ندارد، باید بیرون بیاید.

در شب چه گرفته؟ مردم را همه بنده خدا دیدن. فردا می‌رود سر كار یك مرتبه یكی می‌آید به او دشنام می‌دهد، هان چه كار كند؟ دیشب چه گرفتی؟ دیشت گرفتی باید با مردم برخورد مناسب داشت، باید با همه خوش اخلاق بود، البتّه مسأله تكلیف كه گاهی اقتضاء [چیز دیگری‌] می‌كند جداست. نَه منظور برخورد نفسی است، دیشب چه گرفتی؟ از خدا دیشب این را گرفتی كه باید با مردم به چشم او نگاه كرد، مردم را بندگان او دید، مردم را همه مخلوقات او دید و با این مخلوقات انسان باید به نظر خالق نگاه كند، خالق نسبت به این مخلوقات چه نظری دارد؟ ما همان نظر را باید داشته باشیم. خودمان را نزدیك كنیم، نگوییم بابا او خالق است ما كجا و او كجا؟ نَه، خودمان را نزدیك كنیم، او هم توقّع ندارد ما هم مثل خودش باشیم ولی حدّاقل كه می‌توانیم خودمان را به او نزدیك كنیم.

به قول امیرالمؤمنین علی علیه‌السّلام كه حضرت می‌فرماید: الا وَ انّكُمْ لا تَقْدِرُونَ عَلى ذالِكَ وَ لكِنْ اعينُونى بِوَرَعِ وَ اجْتِهادِ وَ عِفّةٍ وَ سَدادٍ. شما نمی‌توانید مثل من باشید ولی خودتان را كه می‌توانید نزدیك كنید هر كسی به هر مقدار كه می‌تواند. نگویید او علی بود نَه ما هم اگر برویم جلو می‌توانیم بنده علی باشیم ما هم می‌توانیم شیعه علی باشیم، مگر سلمان نبود؟ سلمان علی بود؟ نَه، علی‌نبود ولی سلمان شعیه علی شد. اباذر شیعه علی شد، عمّار شیعه علی شد، اویس شیعه علی شد، اینها آمدند خودشان را نزدیك كردند و نگفتند دست روی دست می‌گذاریم آقا آنها كجا ما كجا، نَه. در جلسه گذشته عرض كردم خداوند این امكان را به همه ما داده، عَلی كلّ حال انسان باید ...