وجوب تعهد و التزام در روابط فردى و اجتماعى

أعوذُ باللَه منَ الشَّيطان الرَّجيم‌

بِسمِ اللَه الرَّحمنِ الرَّحيم‌

الحَمدُ لِلَّه رَبِّ العالَمين‌

وَالصَّلوة والسَّلام عَلى سَيِّد المُرسَلين و أشرَف النَّبيّين‌

مُحمَّدٍ وَ آل ه الطَّيّبي ن الطّاه رين‌

وَاللَعنةُ عَلى أعدائهِم أجمِعين‌

إلى يومِ الدّين‌

قُلْتُ: يا أَبَا عَبْدِاللَه! ما حقيقة العبوديَّة؟! قال: ثلاثة أَشياء، أنْ لايَرَى العبدُ لِنفسهِ فيَما خَوَّلهُ اللَه مِلكاً، لِأنَّ العبيدَ لَايكوُنُ لَهُمْ مِلكٌ، يرَوْنَ المَال مال اللَه، يضَعُونَهُ حَيثُ أمَرهُمُ اللَه بِهِ، وَلا يدَبّرُ العَبْدُ لِنفسِهِ تَدبيراً.

بنده نسبت به امورش تدبیری نباید داشته باشد، نسبت به وضعش و حالش و موقعیتش. تدبیر به معنای ملاحظه كاریهایی كه طبعاً انسان را از رسیدن به مقصود دور می‌كند و در مسیر خلاف مقصود انسان را به حركت در می‌آورد و به جای زدودن زنگ اعتبارات و تعلّقات موجب توجّه و ارتكاز انسان به مسائل عالم كثرات می‌شود. این كلام امام صادق علیه‌السّلام بود كه عرض شد در این مسأله و در این عبارت رعایت نكاتی لازم است: مطلب اوّل رعایت تدبیر و تنظیم امور اجتماعی، دوم تنظیم و تدبیر امور شخصی در مسائل اجتماعی تقسیم كردیم مسائل را به مسائل حكومتی كه راجع به كیفیت قوانین حكومت انبیاء و حكومت اولیاء الهی مطالبی در حدّ اقتضاء مجلس به عرض دوستان رسید. البتّه همه مطالب گفته نشد و احتمال دارد كه در موقعیتهای دیگر نسبت به سایر مسائل اشاره‌ای بشود. مطلب دوّم مربوط به امور اجتماعی اعمّ از اشتغال، معاشرت و ارتباط با افراد است و مطلب سوّم مربوط به تدبیر امور در مسائل شخصیه.

یكی از مسائلی كه متأسّفانه در میان ما مسلمانان رائج و دارج است و این مطلب به عنوان یك نقطه ضعف بسیار مهّم نسبت به سایر ملل و سایر اقوام مطرح‌هست مسأله تدبیر و تنظیم و تعهّد به امور اجتماعیست كه متأسفانه در میان ما مسلمانان و با كمال شرمندگی در میان افرادی كه خود را متعهّد به حركت در راه خدا می‌كنند دیده می‌شود با اینكه این همه از دستورات اسلام مبنی بر وفای به عهد و التزام به تعهّد و تنظیم امور از ائّمه معصومین علیهم السّلام و از اولیاء الهی در دسترس ما قرار گرفته ولی مع الأسَف گویا ما به همه چیز توجّه داریم غیر از این مسأله تعهّد اخلاقی و یا بالاتر از این اصلًا تعهّد شرعی به مطالبی كه بین افراد مطرح می‌شود. به طوری كه امروزه در میان اقوام و در میان ملل عدم تعهّد به مسائل اجتماعی و تعهّدات اجتماعی در میان ایرانیان ضرب المثل شده. وقتی می‌خواهند بگویند این شخص، فلانی هیچ روی كلامش حساب نكن می‌گویند مثل ایرانیها می‌ماند، یا وقتی كه می‌گویند روی حرفش اصلًا حساب نشود می‌گویند نگاه كن مثل ایرانیهاست. و از نقطه نظر صداقت می‌گویند ببین كه این آدم صادقی است یا آدم ...، می‌گویند مثل ایرانیهاست.