حقیقت سلوک رعایت دو جنبه توحید وکثرت

در سوره فرقان خداوند متعال صفاتی را برای مؤمنین و عباد رحمن بیان می‌كند. از (وَ عِبادُ الرَّحْمنِ) شروع می‌شود. مرحوم آقا كراراً و مراراً می‌فرمودند كه: سالك باید این آیات سوره فرقان را حفظ كند، این آیات خاص را و مرتّب در ذهن خودش مرور بدهد این آیات را تا این كه در اعمالش و در كردارش و در تفكرّش بتوانند این آیات همیشه راهنمای او باشند. واقعاً آیات، آیات عجیبی است. وضع‌انسان را در اجتماع، وضع انسان را در افراد، كیفیت انفاقش، كیفیت عبادتش، كیفیت افكارش، تنظیم افكارش، تمام اینها را این آیات بیان می‌كند. (وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً)¹ عباد الرحمن كسانی هستند كه وقتی حركت می‌كنند در روی زمین، آرام راه می‌روند، سرشان پایین است. دیدید بعضی‌ها می‌خواهند حركت كنند به چه نحوه راه می‌روند؟ جوری حركت می‌كنند كه آیا دیگران دارند به آنها توجّه می‌كنند یا نه؟ سرشان پایین است، سرشان را می‌اندازند پایین می‌روند، (يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً) «آرام می‌روند، این طرف و آن طرف را نگاه نمی‌كنند، همین سینه را سپر نمی‌كنند.» در روایت داریم پیغمبر وقتی كه حركت می‌كردند، همیشه خمیده حركت می‌كردند، یكقدری متمایل به زمین، سرشان یكقدری متمایل به زمین، این طور حركت می‌كردند. (وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً) «وقتی كه در بین راه جاهلی آمد، شخص نادانی آمد، مطلبی را آمد برای آنها بگوید، حرف زشتی به آنها بزند، استهزایی بكند، می‌گویند سلام علیكم و رد می‌شوند. نمی‌ایستند جوابش را بدهند.» در فقرات بعدی حدیث عنوان بصری اگر خداوند توفیق بدهد در آنجا امام صادق علیه‌السّلام می‌فرمایند یكی از مسائلی كه باید رعایت بشود این است كه اینها كسانی‌اند كه اگر می‌گویند اگر شما دَه حرف به ما زدید ما یكی جوابتان را نمی‌دهیم. حالا ما، نه، اگر یكی گفت دَه‌تا باید جواب بدهیم. بعد هم اسممان را می‌گذاریم سالك دیگر. یكی گفته باید جواب بدهیم، نمی‌شود، باید جواب بدهیم.