لزوم سیر ترتیبى مراتب علم پروردگار

امكان وصول امت پیامبر به مرتبه علم اطلاقی باتوجه‌به روایت «لی مع اللَه حالاتٌ ...»

جنبه آثار ذات‌؛ به‌معنای مدركات ذات و نحوه تعلق و ادراك آن از مبدأ فیاض، صرف نظر از خود ذات و عین ثابت؛ كه این معنای مراد حضرت است؛ یعنی: كیفیت ردّوبدل شدن اطلاعات و نحوه معلومات و علمی كه برای پیامبر پدید می‌آید، همان ارتباط رسول خدا بدون وساطت ملائكه مقرّب با پروردگار است كه این مقامِ لا یدرَك و لا یوصَف، امكان ندارد برای جبرئیل باوجود دارا بودن مقام وحی و افاضه علم حاصل گردد. در این عبارت رسول‌اللَه می‌خواهد بفرماید شما كه امت من هستید نیز می‌توانید به این مقام برسید!

كلام مرحوم حاج سید هاشم حدّاد پیرامون صحبت در عظمت جبرائیل‌

باتوجه به این مطالب، وجه اعتراض مرحوم حدّاد به افرادی كه از مقام جبرائیل و كیفیت عروج و نزول او بر انبیاء سخن می‌گفتند، روشن می‌شود. در این رابطه مرحوم والد نقل می‌كردند كه:

روزی به اتفاق مرحوم آقای حدّاد رضوان اللَه علیه وسایر رفقا و احبّه در منزل یكی از دوستان در كاظمین جمع بودیم؛ صحبت از عروج مقام حضرت جبرائیل به عالم وحی و كیفیت نزول آن به قلوب انبیاء و رسل الهی و انتقال حقایق علمی از حقیقت كلّیه آن به نفوس جزئیه بشریه و قدرت و قوّت و اشراف او بر همه علوم و صُوَر كلّیه و جزئیه حقیقت علمیه حضرت حق جلّ‌وعلا بود، و در این زمینه هركس مطابق با فهم و ادراك خود مطلب را بسط و گسترش داده و اعجاب خود را از این مسئله ابراز می‌داشت. مرحوم حدّاد كه مدتی ساكت نشسته و این كلمات را گوش می‌كردند، پس از مدتی سر برداشتند و با لحنی جدی كه حكایت از حقیقتی بس شگفت و عمیق و عالی و راقی می‌كرد، فرمودند: «این چه بحثی است كه شما دارید از علوّ درجات و مقامات و سعه وجودی حضرت جبرائیل می‌كنید؟! ما در مقام و مرتبه‌ای هستیم كه ابداً جبرائیل را قدرت و قوّت بر تصور آن مقام و حقایقِ وجودی آنجا نیست، و چرا خود را متوقف بر صعود و نزول ملائكه نموده‌اید؟! بیایید ببینید كه بالاتر از آن چه خبر است! جایی كه هزارها مانند جبرائیل قدرت بر وصول به آن را ندارند و در مادون آن مقام متوقف می‌مانند. سالك كه نباید خود را به مادونِ ذات تنزل دهد و از اشراب ماء مَعینِ آن حقیقت خود را محروم نماید و به حقایقی مادونِ حقیقت خود كه همان ذات حضرت حق است خود را سرگرم نماید و عمر خود را بیهوده بگذراند.»¹