مرتب سازی:
كیفیت نزول حقیقت علم در مجارى عالم وجود
3در كف هركس اگر شمعی بُدی *** اختلاف از گفتشان بیرون شدی1 نتیجه آنكه چون هركسی با برداشتهای متفاوت خود به قضایا نگاه میكند، واقعیتها متفاوت مینماید، نه اینكه آنچه هست متفاوت است. بنابراین، راه وصول به واقعیت آن است كه انسان در قلب خود نور و ملاك برای تشخیص حق و باطل را داشته باشد.
عدم امكان اشتباه و پشیمانی در صورت وجود نورِ علم
اگر نور وجود داشته باشد امر مشتبه نخواهد شد. فردی كه نور دارد از آنجا كه از اوّل درست تشخیص داده، دیگر سالها در راهی حركت نمیكند كه بعد پشیمان شود؛ امّا كسیكه نور ندارد چون از اوّل نور نداشته، آنقدر به بیراهه میرود و عمر خود را تلف میكند تا به بنبست برسد و آنوقت با خود میگوید: عجبا! ما در این چند سال به دنبال چه كسی و در چه راهی و چه مطالبی بودیم؟!
كسیكه نور دارد، از آنجا كه نورانی است حتی یك روز را هم به بیراهه نمیرود و هنگامی كه خدمت مرحوم آقای حدّاد و مرحوم علّامه طباطبایی میرسد، از همان لحظه اول میشناسد كه این مرد، مرد حقّ است. میزانِ چنین فردی بهواسطه حقّ میگردد و شاهین ترازویش در اعتدال قرار میگیرد؛ امّا بقیه به ظاهر خصوصیاتو حالات افراد نگاه میكنند و سرمست به دنبال او حركت میكنند و ناگهان به بنبست میرسند.
بر این اساس است كه میفرمایند باید ملاك و شاغولِ نور را در دست داشته باشید و به عبادات اشخاص نگاه نكنید كه با توجه به این وسائط نمیتوانید به واقعیت و حقیقت برسید.
روایت شگفتانگیز امام سجاد علیهالسّلام در اصناف مدعیان تربیت و معیار شناخت ولی خدا
در كتاب شریف معاد شناسی روایتی در این معنی كه نباید به عبادت و رفتوآمد فرد در بین مردم و حُسن سلوك و رفتار شخص نگاه كرد كه امكان ظاهرسازی و فریب در تمام این موارد وجود دارد، نقل شده است. امام سجاد علیهالسّلام در این روایت میفرمایند:
- مثنوى معنوى، دفتر سوم.