مرتب سازی:
لزوم تهیؤ و آمادگى براى ادراك معارف الهى و حقیقت علم
5مرحوم آقا رضوان اللَه علیه میفرمودند:
اگر من آن ده سال از عمرم را در تحصیل رشته فنی مهندسی نمیگذراندم، علمی كه الان دارم دو برابر بود.
البته تحصیلات مذكور از بعضی جهات فوایدی داشت، ولی به نظر بنده نیز آن مسائلی را كه مرحوم والد در آن موقع در نظر میگرفتند و با دقت دنبال میكردند و حتی مورد تشویق هم قرار میگرفتند، هیچ نفعی برای رشد علمی، دینی و تربیتی ایشان نداشته است.
خلاصه آنكه از نقطهنظر ارزش، علمی بر همه علوم برتری دارد كه فوائد و اثراتی را در جهت قرب انسان به پروردگار بهدنبال داشته باشد؛ آن علم، علم الهی، و علم به مبدأ و معاد، و علمی است كه حقیقت عالم وجود را برای انسان مبین و روشن كند.1
حفظ نظام اجتماعی، علت ضرورت تحصیل علوم و فنون مادی
اما از نقطهنظر بقاء اجتماع، كسب علومی مانند علم طب و مهندسی لازم است. مگر در زمان ائمه طبیب و مهندس نبود؟! مگر امام صادق و سایر ائمه علیهمالسلام این علوم را به اصحابشان یاد نمیدادند و حتی افرادی را برای برطرف نمودن نیاز جامعه به این امور تحریك نمیكردند؟! اگر نیاز ضروری جامعه بر وجود علوم و فنونی باشد، تحصیل آنها ضرورت دارد و در غیر این صورت چرخ این عالم نمیگردد.
برتری در علوم و فنون، لازمه تفوّق جامعه مسلمین
دولت اسلام و جامعه مسلمین باید بر اساس آیه (وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ)2 ازنقطهنظرِ عِدّه و عُدّه قوی باشند؛ بدیهی است كه عِدّه و عُدّه بدون تجربه علمی بهدست نمیآید. جامعیت اسلام اقتضاء میكند كه مسلمین از هر حیث برتری داشته باشند و قوّه و استعداد در تمام فنون، لازمه تفوّق جامعه مسلمین است. از نقطهنظرِ مسائل علمی و عملی، نباید هیچگونه نفوذ و تفوّقی از بیگانگان بر كشور اسلامی خصوصاً وارد شود. چطور ممكن است مسلمین از بدیهیترین ابزار و وسایل محروم بوده و نتوانند خود را در حد متعارف حفظ كنند، ولی بر سایر ملل تفوّق داشته باشند؟! بنابراین، شكی نیست كه جامعه مسلمین باید به لحاظ ضرورت حفظ اجتماع، در حدّ اعلای از علوم روز بوده، تفوّق علمی و عملی نسبت به همهكشورها داشته باشند.
- مصباح الشريعة، ص ١٣:
« قالَ علِىٌ عليه السلام:" اطلُبوا العِلمَ و لو بِالصِينِ" و هو عِلمُ مَعرِفَةِ النَّفسِ و فيهِ معرفَةُ الرَّبِّ عَزَّ و جَلَّ.»
روضة الواعظين، ج ١، ص ١١:
« قالَ رَسولُ اللَهِ صلى الله عليه و آله و سلم:" اطلُبوا العِلمَ و لو بِالصّينِ؛ فَإِنَّ طلبَ العِلمِ فَرِيضَةٌ علَى كلِّ مُسلِمٍ."» - سوره انفال (٨) آيه ٦٠.
- مصباح الشريعة، ص ١٣: