مرتب سازی:
اهداف تربیتى امام صادق علیهالسّلام در ارتباط با عنوان بصرى
5علت پذیرفته نشدن عنوان بصری در بدو امر
حال باتوجهبه صداقت امام صادق علیهالسّلام و اینكه نمیخواستند عنوان بصری را دستبهسر كنند، پس چرا در ابتدا او را از خانه خود راندند؟
ازطرفی امام صادق علیهالسّلام فردی بیكار نبود و ازطرف دیگر بدون اغراق و گزافهگویی اگر خداوند كرم كند و تنها ثواب یك لحظه از حال اشتغال و ربط امام صادق را بین اهل دنیا تقسیم كند، همه بهشتی میشوند و درِ جهنم بسته خواهد شد و دیگر خبری از آن نخواهد بود!1 در اینجا كم یا زیاد بودن مطرح نیست، بلكه مهمواقعیتی است كه این یك ثانیه به آن تعلق گرفته است؛ حال چه یك ثانیه باشد و چه یك سال و چه یك عمر، تفاوتی ندارد.
در پاسخ به اینكه چرا امام صادق علیهالسّلام عنوان بصری را طرد فرمود و بهتبع، او ناراحت و غمناك به مسجد پیغمبر رفت و دعا كرد، دو مطلب محلّ تأمل است:
اولًا: امام صادق علیهالسّلام از این عمل چه منظوری را پیگیری میكرد؟
ثانياً: «عنوان» چه مسئلهای را در نفس خود تعقیب مینمود كه حضرت را رها نكرد؟
ما كاری به امام صادق علیهالسّلام نداریم؛ چراكه برای ما امكان و قدرت تأمل و تفكر در آنچه او مشاهده میكند، وجود ندارد. ما دایره فكری و سعه وجودی خود را بینهایت پایینتر از سعه وجودی امام علیهالسّلام میدانیم و امكان ندارد فردی از افراد بشر به مصالح و مفاسدی كه امام علیهالسّلام مطّلع است دسترسی پیدا كند. اما یك مسئله بسیار بدیهی وجود دارد و آن اینكه: «نابرده رنج گنج میسر نمیشود.»
قدرناشناسی عوام از حضور اولیاء الهی
اگر بزرگی درِ منزل را برای ورود هر شخصی باز بگذارد، افراد قدر نعمت وجود او را نمیدانند و با این مسئله سبك و سرسری برخورد میكنند. ماهی دریا چون دائماً در آب است، قدر آب را نمیداند؛ وقتی او را از آب بیرون بیندازند و خورشید بر او بتابد، آنوقت متوجه میشود كه آب چیست و او تابهحال از این نعمتی كه داشته، غافل بوده است.
- البته نظام عالم، نظام تربيت است. إنشاءالله همه ما مشمول عنايت امام صادق عليهالسّلام واقع شويم و خداوند ما را از شيعيان و شفاعتشدگانى كه موجب زَين* آن حضرت هستند، قرار دهد.
(*) الأمالى (طوسى) ص ٤٤٠. امامشناسى، ج ٣، ص ٨٨:
« از امالى شيخ طوسى روايت است با سند متصل خود از سليمانبنمهران، قالَ: دخلتُ علَى الصّادقِ جعفرِ بنِ محمّدٍ و عندَهُ نفَرٌ مِنَ الشّيعةِ و هو يقولُ:" معاشرَ الشّيعةِ! كونوا لَنا زَينًا و لا تكونوا علينا [لنا] شَينًا. قولوا للنّاسِ حَسَنًا و احفَظوا ألسِنَتِكم و كُفّوها عنِ الفُضولِ و قُبحِ القَولِ."
" سليمانبنمهران اعمش گويد: من بر حضرت جعفربنمحمد، امام صادق عليهالسّلام وارد شدم و در نزد آن حضرت جماعتى از شيعيان بودند و آن حضرت به آنها مىفرمود:
اى جماعت شيعه! شما هميشه با كردار پسنديده و افعال شايسته زينت ما باشيد، بهطورىكه هركس شما را ببيند و اخلاق ستوده شما را مشاهده كند به ما نزديك گردد و تحسين و تمجيد نمايد؛ و هيچگاه موجب بدنامى ما نشويد كه به كردار زشت خود، مردم، ما را هم كه معلم شما هستيم بد بدانند و از دين خدا منحرف شوند. زبانهاى خود را از گفتارهاى بيجا و بىفايده حفظ كنيد و از افشاى سرّ خوددارى نماييد و از زيادهگويى و كلام زشت و طعن و سبّ و شتم و لَمز و هَمز جلوگيرى كنيد."»
- البته نظام عالم، نظام تربيت است. إنشاءالله همه ما مشمول عنايت امام صادق عليهالسّلام واقع شويم و خداوند ما را از شيعيان و شفاعتشدگانى كه موجب زَين* آن حضرت هستند، قرار دهد.