مرتب سازی:
لزوم شرعى ذكر براى حركت سالك به سوى مبادى كمالیّه
7روایتی پیرامون انحصار جواز تقبیل ید، به پیامبر و كسی كه حكایتكننده از پیامبر است
روايت دوم از امام صادق علیهالسّلام:
لا يقَبَّلُ رأسُ أحَدٍ و لا يدُه إلّا [يد] رسولَ اللَه صلّى اللَه عليه و آله و سلّم أو مَن أُريدَ بِهِ رسولَ اللَه صلّى اللَه عليه و آله و سلَّم.1سر2 و دست كسی را نمیبوسند مگر پیغمبر یا فردی كه نشاندهنده و حكایتكننده از پیامبر باشد و انسان میخواهد بهواسطه او به رسول خدا تقرب بجوید.3
خلاف بودن روش متداولِ لزوم دستبوسی علماء
گرچه روایاتی بر لزوم بوسیدن دست پدر دلالت دارد، اما این سنّتی كه افراد باید در هنگام ورود بر عالِم دست او را ببوسند و تواضع و احترام خود را به این كیفیت ابراز كنند، قطعاً خلاف و باطل است.
گرچه در زمانهای سابق حتی پای سلطان یا سریر و پایههای تخت او را میبوسیدند وگویا بدن شریف پادشاه (!) بالاتر از این بوده كه مورد تقبیل افراد واقع شود، اما سابقاً این مسئله میزان معتدلی داشته و درموردِ امام علیهالسّلام و یا فردی كه بهخود نمیگرفته مطرح بوده است، نه نسبت به هر فرد و در هرجا و به هر كیفیت!
پاسخ مرحوم علّامه طهرانی نسبت به علت نبوسیدن پای مرحوم حدّاد
در اینجا مطلبی را از مرحوم آقا رضوان اللَه علیه نقل میكنم كه تابهحال برای احدی بیان نكردهام. در آن ایامی كه ایشان بهجهت ناراحتی قلبی یك هفته در بخش خصوصی و یك هفته در بخش عمومی بیمارستان بستری بودند، بنده در خدمتشان بودم و از مسائلی كه در ذهن داشتم سؤال میكردم. یك شب راجعبه كیفیت ارتباط ایشان با مرحوم آقای حدّاد سؤالاتی پرسیدم؛ یكی از آن سؤالات این بود: «آیا شما تابهحال پای آقای حدّاد را بوسیدهاید؟» فرمودند: «خیر.» عرض كردم: «چرا؟» ایشان فرمودند:
من دست آقای حدّاد را میبوسیدم، ولی نمیخواستم بهعنوان اظهار تذلّل و تواضع، لطافت نحوه ارتباط من با ایشان در حدّ بوسیدن پا پایین بیاید.
- همان.
- منظور از سر، پيشانى نيست.
- تحف العقول، ص ٤٥٠:
« قالَ الرّضا عليهِ السّلامُ:" لا يقَبِّلُ الرّجُلُ يدَ الرّجُلِ؛ فإنَّ قُبلَةَ يدِهِ كَالصّلاةِ لَه."»
ترجمه:« امام رضا عليهالسّلام فرمودند:" شايسته نيست مردى دست مرد ديگرى را ببوسد؛ چراكه بوسيدن دست او، بهمنزله براى او نماز خواندن است."» (محقق)