مرتب سازی:
لزوم شرعى ذكر براى حركت سالك به سوى مبادى كمالیّه
3نیاز ذاتی نفس هیولانی انسان بهجهت فعلیت پیدا كردن استعدادات ظاهری
در این نظام نیز نفس انسان حالت هیولانی و استعداد دارد و برای اینكه به فعلیت و ظهور و بروزی برسد، به اعمالی نیاز دارد. منبابمثال اگر كسی بخواهد خطاط شود باید تمرین كند؛ اگر كسی بخواهد راننده حاذق و ماهری شود، باید در اولین ساعات به تمرین تعویض دنده و امثالذلك مداومت داشته باشد تا اگر دفعتاً در موقعیتی لغزنده و غیرمتعادل قرار گرفت، بتواند به بهترین شیوه عمل نماید. یك راننده حاذق باید قبلًا این طُرُق را تمرین كرده باشد و الّا اگر در خواب و مكاشفه هم این راهها را به او بگویند، تا با دست خود درِ ماشین را باز نكند و پشت فرمان ننشیند و در كوهستان و زمین خاكی و یخزده راه نرود، نمیتواند ماشین را كنترل كند.
درس خواندن طبیبی كه در دانشگاه تحصیل میكند هیچ فایدهای ندارد، مگر اینكه بالای سر مریض معاینه بالینی كند و آنچه را خوانده با تجویز دارو پیاده كند و عكسالعمل و نتیجه آن را ببیند؛ تنها دراینصورت است كه طبیب بعد از مدتی ممارست داشتن، از آن مرحله استعدادی در موقعیتِ تحصیل، به مرحله فعلیت خواهد رسید. این مسئله لازمه طبع بشر است.
احتیاج مضاعف انسان به ممارست در امور باطنی
همینطور كه نفس بشر در مسائل ظاهری به ممارست احتیاج دارد، در مسائل سلوكی هزاران برابر به تمرین نیازمند است.1 واضح و مشخص است كه اگر فقط یك روز، یك ساعت، یك لحظه، زمام نفس را برعهده خودش بگذارید تا یك كاری از روی هوی انجام دهد، یكمرتبه یك سال به عقب خواهید رفت؛ لذا در روایات بر مواظبت و مراقبت بسیار تأكید شده كه اگر فردی یك اربعین ممارست داشته باشد، چه نتایجی حاصل خواهد شد.
اگر هر فردی در هر رشتهای دو روز را تعطیل كند، وقتی دوباره وارد آن رشته میشود، كُند خواهد شد و آن سلاست و روانی، تهیؤ و آمادگی دو روز گذشته خود را نخواهد داشت.
- جهت اطلاع بيشتر پيرامون لزوم مجاهدت با نفس رجوع شود به اللهشناسى، ج ١، ص ٣٣٤.