مرتب سازی:
ضرورت ذكر در عین اشتغال به امور دنیوى
2أعوذُ باللَه منَ الشّيطانِ الرّجيم
بسمِ اللَه الرّحمنِ الرّحيم
الحمدُ لِلّه ربِّ العالمينَ و الصّلوةُ و السّلامُ على أشرفِ المرسلينَ
وخاتمِ النّبيّينَ أبى القاسمِ محمّدٍ و على آلِهِ الطّيّبينَ الطّاهرينَ
واللعنةُ على أعدائِهم أجمعين
بحث پیرامون این فقره مباركه از حدیث بود كه امام صادق علیهالسّلام به عنوان بصری میفرمایند: من در طول شبانهروز به اوراد و اذكارى مشغولم؛ تو با رفتوآمد خود مرا از آن اذكار مانع مشو!
ضرورت اشتغال به ذكر برای امام علیهالسّلام و دیگر افراد
این فقره ما را به این نكته متوجه میكند كه باتوجهبه موقعیت امامت در ارتباط با مردم و موقعیت تبلیغ و ارشاد و بیان احكام، و بهطوركلی مسائل روزمره زندگی، درعینحال مطلب دیگری وجود دارد كه آن عبارت از پرداختن و اشتغال به خود است؛ زیرا امام صادق علیهالسّلام نعوذ باللَه فرد بیكاری نبود كه فقط در منزل بنشیند، ذكر بگوید و قرآن بخواند.
البته گاهی انسان در موقعیتی قرار میگیرد كه جز عبادت و ذكر نمیتواند كار دیگری انجام دهد؛ مانند اینكه وقتی موسیبنجعفر علیهالسّلام را در زندان حبس كردند، حضرت نمیتوانستند كاری انجام دهند و كسی هم با ایشان ارتباط نداشت؛1 لذا وقتی هارون به فَضل برمكی دستور تضییق و تعذیب بیشتر آن حضرت را داد، فضل گفت كه ما غیر از سجده و نماز و ذكر، كاری از او نمیبینیم كه بخواهیم عذاب و تضییق بیشتری روا بداریم.2 اما وقتی موسیبنجعفر خارج از زندان بودند، مردم با آن حضرت رفتوآمد داشتند و سؤالاتشان را مطرح میكردند و حضرت نامهها را جواب میدادند؛ بنابراین امام علیهالسّلام فرد بیكاری نیست كه در منزل بنشیند و فقط به ذكر و ورد مشغول باشد.
عدم منافات دستورات عبادی ائمه علیهمالسّلام با اشتغالات روزمره
باید دقت داشت كه ذكر و ورد، تهذیب نفس، عمل به دستورات، تهجّد، بیداری شب، قرائت قرآن در طول روز، نوافل و امثالذلك كه از تأكیدات ائمه علیهمالسّلام و دستورات بزرگان است، مربوط به اشخاص بیكار نیست؛ بلكه متعلق به افرادی است كه ازنقطهنظر ارتباط با مسائل دنیوی و اشتغالات روزمره مثل بقیه اشخاص هستند.
- البته اينكه نفس قدسى و ملكوتى او جميع عالم را تدبير مىكند بهجاى خود محفوظ، اما ازنقطهنظر اشتغال ظاهرى، امام در يك سلول تنها بهسر مىبرد و با مردم ارتباطى ندارد.
- الإرشاد، ج ٢، ص ٢٤٠.