مرتب سازی:
امكان طىّ طریق، قبل از وصول به ولىّ الهى
3رجوع به استاد كامل شرط اصلی سلوك إلی اللَه است
ایشان در كتب خود از این مسأله با عباراتی مختلف پردهبرمیدارند و صریحاً میفرمایند كه: «وصول به مقام احدیت و فناء در ذات حضرت حقّ بدون استاد كامل میسّر نخواهد بود!»1
مرحوم قاضی و مرحوم حدّاد رضوان اللَه علیهما بر همین نكته تأكید داشتند و مبین این جهت بودند، مرحوم انصاری رضوان اللَه علیه هم دائماً از رجوع به استاد كامل دم میزدند، ولی بالأخره مرحوم والد أعلی اللَه مقامه آنقدر این مطلب را در طول حیاتشان فرمودند كه دیگر جای هیچگونه شكّ و ابهامی باقی نمانده است. در كتاب روح مجرّد وقتی كه جریان اختلاف رفقای مرحوم انصاری رضوان اللَه علیه را ذكر میكنند، به این مطلب تصریح میكنند كه: رجوع بهاستاد كامل شرط اصلی سلوك انسان و حركت إلی اللَه است.2
آیا علّامه طهرانی از ابتدا در خدمت استاد كامل بودهاند؟
ما در این زمینه با مشكلات عدیده و اشكالات متفاوتی روبرو میشویم:
اوّلًا: آیا خود ایشان از ابتدای حركت و سیرشان، در خدمت استاد كامل بودهاند یا نه؟
ثانياً: نكتهای را كه ایشان در صورت عدم رجوع به استاد كامل بیان میفرمایند كه راه وصول شیطان به انسان هموار بوده و دائماً در خطر دستبرد شیطان است، چگونه این مطلب در مورد خود ایشان قبل از رسیدن به مرحوم حدّاد گرچه سالیان متمادی در خدمت بسیاری از بزرگان بودهاند قابل توجیه است؟
علّامه طهرانی در برههای نسبتاً طولانی در خدمت استاد كامل نبودهاند
توضیح آنكه: مرحوم آقا در ابتدا خدمت مرحوم علّامه طباطبائی رضوان اللَه علیه بودند، و به دستور ایشان به مرحوم آقا شیخ عبّاس قوچانی رحمة اللَه علیه مراجعه میكردند. و در نجف نیز از خدمت مرحوم آقا سید جمالالدّین گلپایگانی بهره برده و با بعضی افراد دیگر كه از بردن اسمشان معذورم ارتباط داشتند، و در آن چهار سال آخر توطّن در نجف كه مجموع مدّت اقامت ایشان در آنجا هفت سال طول كشید، دربست در اختیار مرحوم حاج شیخ محمّدجواد انصاری بودند.
- الله شناسى، ج ١، ص ١٩٠؛ رساله سير و سلوك منسوب به بحر العلوم، ص ١٦٦؛ روح مجرد، ص ٤٨٥.
- روح مجرد، ص ٤٥.