تأثیر حضور و غیبت امام در مسیر سیر و سلوک

 إن‌شاءاللَه این مطالب بماند برای بعد و شما را نترسانیم که الآن خوب نیست؛ بلکه فعلاً از مطالب شیرین بیان می‌کنیم، گرچه همه‌اش خوب است.

 تمام اینها یکی است. وقتی که مقصد یکی است، راه را چه تفاوت که سهل باشد یا سخت باشد! چراکه مقصد به یک‌جا منتهی می‌شود.

 امام مجتبی علیه السّلام می‌فرمایند:

اگر مؤمنین بدانند که خداوند در آخرت چه نعماتی را برای آنها مقدّر کرده است، می‌گویند: ای کاش خدا ما را در این دنیا بیشتر مبتلا می‌کرد!²

 ما الآن بی‌هوش و گیج هستیم و خبر نداریم که چه مسائل و جریاناتی هست. «وَ لَولا ذَلِکَ لَنَزَلَ بِکُمُ اللأواء و اصطَلَمَکُمُ الأعداءُ؛ اگر مراعات ما نبود أعداء و دشمنان شما را لِه می‌کردند!»

حقیقت معنای ولایت

 این مقام، مقام ولایت است. ولایت یعنی احاطۀ عِلّی و احاطۀ واقعی بر همۀ مقدّرات و بر همۀ نفوس، ولایت یعنی کیفیّت تدبیر و نزول حقیقت توحید در عالم کثرت.

 وقتی‌که حقیقتی از توحید می‌خواهد در عالم کثرت نزول کند، منتشر می‌شود و انبساط پیدا می‌کند؛ مثلاً وقتی علم پروردگار می‌خواهد در عالم کثرت نزول پیدا کند، این علم پایین می‌آید و به جبرائیل و پیغمبران و نفوس مقرّب که می‌رسد به یک نحوه است، به سایر ملائکه که می‌رسد به یک نحوه است، به ارواح که می‌رسد به یک نحوه است، به انسان که می‌رسد به یک نحوه است، به حیوان که می‌رسد به یک نحوه است، به جمادات و نباتات که می‌رسد به یک نحوه است؛ همین‌طور پایین می‌آید تا به تمام موجودات می‌رسد.³

 تمام اینها علم پروردگار است. این علم در حیوان می‌آید و به دنبال تغذیه و معاش می‌رود؛ این علم در زنبورعسل و پشه و حشرات و حیوانات و وحوش هم می‌آید. در تمام اینها علوم می‌آید و انتشار پیدا می‌کند. آنچه که در زنبور عسل است، مگس از آن اطلاع ندارد؛ آنچه که در مگس است، پشه از آن اطلاع ندارد؛ آن خصوصیّاتی که در شیر است، پلنگ و فیل و غَنَم و گاو از آن اطلاع ندارد؛ تمام اینها دارای علوم مختصّ به خود هستند و حتی انسان هم اطلاع ندارد. این علم می‌آید در کثرت و منتشر و پراکنده می‌شود، و عهده‌دار نزول تمام این علوم و سیر نزولی اسم علیم پروردگار در مظاهر کثرت، امام علیه السّلام است.⁴