تأثیر حضور و غیبت امام در مسیر سیر و سلوک

أعوذ باللَه من الشّیطان الرّجیم‌

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحِیم‌

الحَمدُ لِلّه ربِّ العالَمینَ

و الصّلاةُ و السّلامُ علیٰ أشرفِ المُرسَلین و رسولِ ربِّ العالَمین

أبی القاسمِ المصطفیٰ محمّدٍ و علیٰ آله الطّیّبین الطّاهرین

و اللعنةُ علیٰ أعدائِهم أجمعینَ إلیٰ یومِ الدّین

 بحث پیرامون عنوان بصری بود که خدمت امام صادق علیه السّلام رسید و تقاضای دستور و موعظه کرد و حضرت دو نکته را به او متذکر شدند؛ نکتۀ اول: مربوط به جهت خارجی ایشان، و نکتۀ دوم: مربوط به جهت داخلی و قضیۀ شخصی آن حضرت بود.

 نکتۀ اول این بود:

إنّی رَجُلٌ مَطلوبٌ؛¹ «من در ارتباط با تو محدودیّت دارم؛ مرا زیر نظر دارند و این مسئله ارتباط و مراودۀ مرا با تو محدود می‌کند.»

تأثیر حضور و غیبت امام زمان در هدایت

 صحبت به اینجا رسید که، از نقطۀ نظر دستگیری و حرکت انسان به‌سوی کمال، حضور و غیبت امام علیه السّلام دخالتی ندارد و همان‌طور که حضرت با حضور و ظهور خود موجب رشد و تعالی و ترقی افراد به‌سوی کمالات انسانیت و مقصد أعلیٰ هستند در مقام غیبت هم، از نقطۀ نظر باطن مسئله از همین قرار است و فرق نمی‌کند.

 و عرض شد: بین زمان غیبت امام زمان علیه السّلام ـ که حضرت از دیدِ ما پنهان‌اند ـ و بین زمان حضور، برای افرادی که با آن حضرت ارتباطی ندارند چه فرقی است؟ فرض کنید که امام صادق علیه السّلام در مدینه هستند، در این صورت تنها افرادی می‌توانند با آن حضرت ارتباط داشته باشند که در مدینه هستند، اما افرادی که در شهرهای دیگر هستند با حضرت ارتباط ندارند؛ پس حضور و غیبت چه فرقی کرد؟ اگر منظور فقط دیدن ظاهر است، تنها افراد یک بَلَد می‌توانند از حضور ظاهری آن حضرت بهره‌مند بشوند؛ اما افرادی که در مکّه و یا خارج از عربستان هستند، و نیز افرادی که در آن موقع در بلاد ایران و یا در ماوراء‌النّهر بودند و شاید اصلاً حضرت را در عمرشان یک بار هم نمی‌دیدند، تکلیفشان چیست؟ یعنی راه همۀ اینها به‌سوی خدا بسته است، و راه به‌سوی خدا فقط منحصر به افرادی است که در مدینه هستند؟! این حرف، خیلی حرف نسنجیده‌ای است!