ولایت تکوینی ملائکه

سپس از این سه اسم، سایر صفات دیگر متفرّع می‌شود؛ از صفت «حیّ»، صفات دیگری مانند صفت قیّومیّت (قیّومیّت بالذات وقیّومیّت بر اشیاء) نشئت می‌گیرد. از صفت «عالِم»، صفت علم کلیِ الهی نشئت می‌گیرد و با این صفت است که خداوند قضا و تقدیر و اراده‌اش را در هر شیئی به مقتضای ظرفیت آن محقق می‌کند. [همان‌گونه که قرآن می‌فرماید:] ﴿رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ﴾.¹ در نتیجه، تقدیر و میزان در خلقتِ هر چیزی و همین‌طور در خصوص حوادث خارجی، براساس علم خداوند متعال و برحسب آنچه اصلح و اهم است، صورت می‌گیرد. از صفت «قدرت» هم صفت قهّاریت و غضب و رحمت و عطوفت و قوّت نشئت می‌گیرد. همۀ اینها از صفت قدرت متفرع می‌شود.

از این رو، می‌بینیم که خداوند متعال دارای اسماء حُسنیٰ است؛ همان‌طور که در قرآن کریم می‌فرماید: ﴿وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا﴾.² همۀ اسماء حُسنیٰ از آنِ خداوند متعال هستند: عالِم، قادر، حیّ، قیّوم، رازق، خالق، قهار، مُعطی، مُهَیمِن، مُسَیطِر، مصوِّر، قدّوس و سایر صفات ذکرشده در قرآن کریم و ادعیه؛ همان‌طور که در دعای جوشن [کبیر]، هزار اسم از اسماء خداوند متعال ذکر گردیده است.³

اسماء و صفات پروردگار، منشأ تمام حقایق و حوادث عالم

اگر خداوند عزّوجلّ بخواهد چیزی در این جهان خلق کند، از اسم خاصّ مربوط به آن خلقت و وجود خاص استفاده می‌کند. یعنی همۀ موجودات این عالم (چه عالم غیب و مجردات و چه عالم ماده) از مجموعه‌ای از اسماء و صفات خداوند متعال آفریده شده‌اند که در هریک از آنها به یک مقدار و حدّ خاصی [تجلی یافته است].

قدرتی که در وجود ماست و با آن می‌توانیم کارهای مختلفی مانند برداشتن اشیاء را انجام دهیم، حد معیّنی از قدرت خداوند و اسم قادرِ اوست. علم ما نیز حدّ خاصی از علم خداوند متعال است که بر ما نازل شده است. همچنین حیاتِ ما حدّ خاصی از حیات کلی و اسمی از اسماء خداوند متعال است که به مقدار محدودی بر ما نازل شده است.