حقیقتِ ولایت

ما در اینجا می‌خواهیم دربارۀ عللی غیر از این سلسله‌اسباب مادی (مانند مغز و اعصاب و جوارح) بحث کنیم؛ چراکه اسباب نفسی و غیبی‌ای وجود دارند، ولی ما و شما آنها را نمی‌بینیم، و متوجه نمی‌شویم چه زمانی شخص تصمیم می‌گیرد این کتاب را بردارد یا راه برود یا غذا بخورد. این مسائل، مسائل باطنی است.

اما از جهت اول، تصرف در مرتبۀ ملکوت انسان ـ که همان مرتبۀ نفْس و غیب و باطن است ـ واقع می‌شود، سپس در عالم خارج ظاهر می‌شود و ما آن را مشاهده می‌کنیم.

تصرف در ملکوت ماه، سِرّ معجزۀ شقّ‌القمر

حال بعد از این توضیح، این مسئله را با معجزات انبیاء علیهم السّلام تطبیق می‌دهیم. به‌عنوان مثال، پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم در ماه تصرف فرمود؛ این قضیّه، مشهور و در تاریخ ثبت شده است.¹ [قرآن در این‌باره می‌فرماید:] ﴿اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ﴾.² پیامبر چگونه ماه را شکافت و در آن تغییر و تحوّل ایجاد کرد؟

تصور کنید که مثلاً پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم اکنون روی زمین است و خصوصیّات خاصّ خود را دارد که ما در او می‌بینیم: دارای جسم معیّن با کمّیت و کیفیتی مشخص است. همچنین ماه را می‌بینیم که دارای این حجم بسیار بزرگ است و در فاصلۀ دوری از ما قرار دارد. می‌گویند فاصلۀ زمین تا ماه، تقریباً 900هزار کیلومتر است.³

سؤالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که چگونه یک جسم با این خصوصیّات و اوصاف می‌تواند در ماه تصرف کند؟! [با توجه به اینکه] فاصلۀ میان ما و ماه تقریباً یک میلیون کیلومتر است؛ این محال است! چگونه آن را به دونیم تقسیم کند؟! رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم به ماه اشاره و آن را به دونصف تقسیم نمود!

در نگاه اول می‌یابیم که این مسئله یک مسئلۀ مادی نیست؛ همان‌طور که مرتبط به عالم شهادت هم نیست و به جسم پیامبر هم ارتباطی ندارد. زیرا جسم رسول خدا روی زمین است و فاصلۀ بین ما و ماه حدود یک میلیون کیلومتر است. پس او چگونه در ماه تصرف کرد و این قضیّه چگونه اتفاق افتاد؟! آیا می‌توان آن را به‌صورت مادی توضیح داد؟ این غیرممکن است! پس پیامبر در آن وقت چه کرد؟! حضرت در ملکوت ماه تصرف نمود؛ ولی ما این تصرف را نمی‌بینیم. یعنی پیامبر به نفْسِ خود رجوع کرد و سپس از باطن و نفْسِ خود در ملکوت ماه تصرف کرد؛ ملکوت ماه نیز در عالم مجردات قرار دارد: ﴿بِيدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَي‌ءٍ﴾؛ یعنی زمام تمام امور و این حوادث و حقایق در دست خداوند متعال است، نه خودِ این ماده و سنگ و درخت؛ بلکه حقیقتِ آنها که از دید ما پنهان است. همان‌طور که حقیقت شما از رفیقتان ـ که در کنارتان قرار دارد ـ مخفی است. مثلاً اگر شما تصمیم بگیرید که کار خاصی انجام دهید، آیا رفیق شما از آن باخبر می‌شود؟ نه؛ او نمی‌داند.