چرا صراط مستقيم تأويل و تفسير به أميرالمؤمنين عليه السّلام شده است

 و در مقام بیان‌ عدل خدا، بیان مى‌فرماید كه: اگر به اندازه یك حبّه از خردل كسى كار نیك كرده باشد آن یك حبّه را حاضر مى‌كنند، و به او حتّى به این مقدار هم ستم نمى‌شود: ﴿وَ نَضَعُ الْمَوازينَ الْقِسْطَ لِيوْمِ الْقِيامَة فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّة مِنْ خَرْدَلٍ أَتَينا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبينَ﴾. معلوم است كه مراد از حبّه خردل از حسنات است نه از سیئات. چون خدا در مقام بیان نفى ستم است به ذى نفسى، و ستم آن وقتى است كه حسنات او را به شمارش نیاورند، ولى اگر سیئات او را به شمارش نیاورند لطفى است به او نه ستمى است به او؛ و از این آیه نیز خوب واضح مى‌شود كه حسنات قابل آوردن و حساب كشیدن و در موازین قسط وارد نمودن است.

امیرالمومنین میزان اعمال

علامه طهرانی پس از بیان مقدمات در توضیح میزان عمل می آورند: مراد از میزان عمل هر امّتى عمل پیغمبر یا وصىّ آن پیغمبر است. چون خدا آن پیغمبر و وصىّ او را فرستاده تا مردم را در سطح عقاید و افكار و رفتار خود دعوت كند؛ پس هر فردى كه عملش به عمل پیغمبرش نزدیكتر باشد در مقام اخروى به او قریب‌تر، و هر كس حسناتش كمتر باشد دورتر واقع خواهد شد.

از حضرت صادق علیه السّلام سؤال شد از كلام الهى: «ما در روز قیامت میزان قسط و عدل برقرار مى‌نمائیم.» فرمود: میزان عدل و قسط انبیاء و اوصیاء علیهم السّلام هستند.

بنابراین معانى این أخبار كه مى‌فرماید: علىّ بن أبى‌طالب میزان عمل است، و در زیارت آن حضرت مى‌خوانیم: السّلامُ عَلَى مِیزانِ الأعمالِ خوب واضح مى‌شود، كه اعمال زشت موجب دورى و بُعد و قابل توزین نیست، و اعمال حسنه است كه باید اندازه‌گیرى شود؛ در این صورت اعمال امّت را با اعمال حضرت أمیرالمؤمنین علیه السّلام اندازه‌گیرى مى‌كنند. مثلًا در مقام عبادت، عبادت هاى آن حضرت را مى‌گذارند و عبادت هر فرد را با او مى‌سنجند؛ از نقطه نظر خلوص هر قدر درجه آن عبادت به آن حضرت نزدیك باشد مقام او به مقام آن حضرت نزدیكتر، و هر چه دورتر باشد دورتر است. در مقام نماز، نماز آن حضرت را مى‌گذارند و نماز هر كس را با آن نماز مى‌سنجند؛ آن نمازهائى كه از آن حضرت دیده شد، آن طیران روح در حال نماز و بیهوش افتادن در میان نخلستان و تیر از پا بیرون كشیدن و یكسره محو در انوار خدا شدن.